Lễ hội

Đặc sắc lễ hội bơi chải làng Tiếu Mai

Trong 3 ngày 18, 19 và 20/4, làng Tiếu Mai, xã Mai Đình (Hiệp Hòa) tổ chức lễ hội bơi chải. Lễ hội năm nay có sự tham gia của 9 đội bơi (3 đội bô lão bơi thờ và 6 đội thi bơi chải chia thành hai bảng, mỗi thôn có 2 đội); mỗi chải có 27 người. Lễ hội bơi chải bắt nguồn từ tục diễn xướng mừng chiến thắng trên sông Như Nguyệt của quân và dân nhà Lý trong cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lược (năm 1077), được khôi phục cách đây hơn 20 năm. Từ đó, 5 năm một lần, người dân làng Tiếu Mai tưng bừng mở hội trên khúc sông Cầu lịch sử. Hiện UBND huyện Hiệp Hòa đang phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch lập hồ sơ đề nghị đưa Lễ hội bơi chải làng Tiếu Mai vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia.

Lễ hội Yên Thế - Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia

Hướng tới kỷ niệm 140 năm khởi nghĩa Yên Thế (1884 -2024): Sẵn sàng cho ngày khai hội

Lễ hội Suối Mỡ năm 2023

Lễ hội tập trung chủ yếu tại ba ngôi đền: đền Trung, đền thượng, đền Hạ và một số đền phụ cận khác thờ công chúa Quế Mỵ Nương, thời Hùng Vương có công với dân làng. Theo truyền thuyết, công chúa là con vua Hùng Định vương thứ 16, người thích du ngoạn khắp nơi, đến đâu cũng đều ra ân cứu giúp dân nghèo. Một ngày công chúa đến vùng đất Nghĩa Phương thấy nơi đây cảnh đẹp kì thú,cây cối xanh tươi nhưng ruộng đồng lại khô nẻ vì hạn hán, dân tình đói khổ. Nàng đã cùng đoàn tùy tùng lên núi Huyền Đinh tìm nguồn nước. Đến suối Mỡ, khu vực thác Vực Mỡ, nàng đã dùng 5 đầu ngón chân ấn xuống tảng đá cho khỏi ngã . Bỗng nhiên từ vết lõm của các ngón chân này, nước mát tuôn chảy róc rách tạo nên nhiều dòng thác lớn chảy ầm ầm, tung bọt trắng xóa. Nước từ trong lòng núi cũng bị tiếng động đó đánh thức cùng đua nhau tuôn trào thành dòng thành suối. Đó chính là Suối Mỡ ngày nay. Từ đó nhân dân nơi đây có nước canh tác, sinh hoạt, ruộng đồng tốt tươi. Để ghi nhớ công ơn ấy, nhân dân trong vùng lập ba ngồi đền là đền Hạ, đền Trung, đền Thượng và suy tôn bà là Thánh Mẫu Thượng Ngàn. Hàng năm tổ chức hội để tưởng nhớ công ơn của Thánh Mẫu. Lễ hội suối Mỡ năm 2023 được tổ chức nhiều hoạt động văn hóa mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc. Đến với lễ hội du khách sẽ được hòa mình vào không khí vui tươi mà không kém uy nghiêm của đoàn rước, được thưởng mục những màn tế lễ đặc sắc của các đoàn tế lễ, với 21 đoàn rước ở 21 thôn trong xã dâng lễ vật đến Đền Hạ, Đền Trung và Đền Thượng để làm lễ cầu cho mưa thuận, gió hòa. Ngoài ra, du khách sẽ được thưởng thức những màn hát văn diễn xướng hầu đồng đặc sắc thu hút đông đảo nhân dân các vùng tới tham dự, hành lễ.Bên cạnh đó, Lễ hội Suối Mỡ năm nay còn có nhiều hoạt động văn hóa, thể thao đặc sắc như: Hát quan họ trên hồ Đảo Nổi; liên hoan văn hoá văn nghệ các câu lạc bộ văn nghệ của xã, các trường học, các thôn trên địa bàn xã; chương trình nghệ thuật do nhà hát chèo tỉnh Bắc Giang biểu diễn; tổ chức các trò chơi dân gian, hoạt động vui chơi, giải trí: cờ tướng, cờ bỏi, chọi gà, vật, bắn cung, võ dân tộc, bịt mắt đập niêu…Các hoạt động này diễn ra đến hết ngày 02/4 âm lịch.Lễ hội Đền Suối Mỡ là lễ hội truyền thống được tổ chức hằng năm tại Khu di tích sinh thái Suối Mỡ tưởng nhớ Thánh Mẫu Thượng Ngàn Quế Mị Nương vì đã có công giúp nhân dân có cuộc sống no đủ. Lễ hội cũng là dịp để nhân dân địa phương và du khách thập phương cầu nguyện cho một năm mưa thuận, gió hòa, cầu tài, cầu lộc, cầu bình yên, hạnh phúc. Lễ hội được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2015.

Trảy hội dịp giêng, hai

Tỉnh Bắc Giang có hơn 500 lễ hội với rất nhiều đền, đình, chùa, miếu mạo rải rác từ đồng bằng đến miền núi. Nếu đình thờ thành hoàng và là nơi hội họp của dân làng, chùa thờ Phật thì đền là nơi thờ thần thánh hoặc những nhân vật lịch sử được tôn sùng như thần thánh.

Khai mạc hội hát Song hao huyện Lục Ngạn

Phát biểu tại lễ khai mạc, đồng chí Trương Văn Năm, Phó Chủ tịch Thường trực UBND huyện Lục Ngạn cho biết: Hội hát Sloong hao và Phiên chợ xuân vùng cao năm nay có tổ chức với quy mô cấp huyện, với nhiều nội dung chương trình hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao, sinh hoạt văn hóa dân gian phong phú, đa màu sắc của nhân dân các dân tộc trong huyện. Trên cơ sở phát huy hội hát truyền thống của nhân dân các dân tộc huyện Lục Ngạn nói chung và hội hát Sloong hao tại hai xã Tân Sơn, Phong Vân nói riêng. Hội hát được tổ chức nhằm duy trì, bảo tồn, khôi phục, phát triển, giới thiệu và quảng bá rộng rãi những nét đẹp văn hóa truyền thống giàu bản sắc của nhân dân các dân tộc vùng cao Lục Ngạn, hướng tới xây dựng các sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng của địa phương, kết nối với không gian văn hóa - du lịch giàu tiềm năng của tỉnh.

Tây Yên Tử, sẵn sàng cho ngày khai hội

Theo kế hoạch, tuần văn hoá du lịch Bắc Giang 2023 sẽ diễn ra từ ngày 2 đến 6 tháng 2 năm 2023. Trong đó tại khu du lịch Tâm linh sinh thái Tây Yên Tử sẽ diễn ra các hoạt động bao gồm: Lễ khai mạc tuần văn hoá, khai hội xuân Tây Yên Tử; Hội trại của huyện Sơn Động; Hội báo xuân tỉnh Bắc Giang; Lễ rước mộc bản từ chùa Vĩnh Nghiêm lên chùa Thượng, trưng bày chuyên đề “ Dấu thiêng Phật giáo Tây Yên Tử- Di vật từ lòng đất; giải thể thao vô địch Kéo co, vô địch đẩy gậy tỉnh Bắc Giang. Để chuẩn bị cho việc tổ chức các sự kiện trên không xảy ra tình trạng ùn tắc, chen lấn, xô đẩy, quá tải dịch vụ cáp treo hay xe điện Ban quản lý khu du lịch đã có nhiều giải pháp, triển khai nhiều phương án và chuẩn khá kỹ các mặt về nhân sự, cơ sở vật chất, hạ tầng đáp để chủ động đáp ứng các nhu cầu của khách đến khu du lịch.

ĐỘC ĐÁO LỄ HỘI VẬT CẦU NƯỚC LÀNG VÂN

Ảnh: Thanh Huyền

Lễ hội Yên Thế - Giá trị văn hóa lịch sử trường tồn

Lế tế. Ảnh: Hoàng Anh

ĐÌNH HẢ - NƠI TẾ CỜ PHÁT LỆNH CUỘC KHỞI NGHĨA NÔNG DÂN YÊN THẾ

“ Ngày 16 tháng Giêng âm lịch hàng năm, là ngày nhân dân địa phương tổ chức mở lễ hội truyền thống dân gian, dâng hương tưởng nhớ các vị thần và tướng quân thủ lĩnh Lương Văn Nắm, hàng nghìn du khách thập phương tìm về dự lễ hội. Đình Hả được Bộ Văn hóa và Thông tin xếp hạng là Di tích Lịch sử cấp Quốc gia năm 1994 và đến năm 2012 di tích đền Hả được Thủ tướng Chính phủ cấp Bằng xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt. Theo truyền thuyết và các nguồn tư liệu lịch sử thì đình, chùa Hả có lịch sử khởi dựng từ thời Lê - Nguyễn vào thế kỷ XVII. Huyện Yên Thế xưa bao gồm cả huyện Tân Yên bây giờ được chia thành 02 vùng là Yên Thế thượng và Yên Thế hạ. Năm 1957, Nghị định số 532-TTg, ngày 06/11/1957 của Thủ tướng Chính phủ chia tách huyện Yên Thế thành 02 huyện là huyện Yên Thế và huyện Tân Yên. Cụm di tích đình, chùa Hả có tổng diện tích là 1,53 ha, đình Hả tên chữ là “ Phúc thọ đình” vốn là đình cổ do nhân dân trong xã Thế Lộc xưa ( nay là xã Tân Trung) gồm các thôn: Thôn Hả, Chấu, Quyên và thôn Đanh hợp sức xây dựng để thờ đức “Cao Sơn, Quý Minh”, phía gian bên trái nhìn từ hướng chính diện được thờ tướng quân thủ lĩnh Lương Văn Nắm (Đề Nắm). Vào tháng 10 năm 1885, khi quân Pháp đánh lên Yên Thế, giặc pháp xua quân đi tàn phá đốt xóm, làng trong đó đình Hả bị quân Pháp phá, dỡ lấy vật liệu về xây đồn, bốt. Ngôi đình hiện hữu bây giờ được chính thủ lĩnh Hoàng Hoa Thám khởi dựng lại vào dịp tạm hòa hoãn với quân Pháp. Đình Hả tọa lạc trên sườn đồi của thôn Đình Hả, nhìn theo hướng chính diện là ngôi chùa Hả nằm cách đó khoảng 80 m. Kiến trúc quy hoạch theo lối “ Tiền Thần, hậu Phật” (đình trước, chùa sau) mang đậm tính truyền thống gắn với đời sống của miền quê vùng đồng bằng trung du Bắc Bộ ở thế kỷ XVII. Bao quanh cụm di tích là một khu rừng Lim xanh cổ thụ với hàng trăm cây lim có tuổi đời hàng trăm năm tuổi tạo nên một quần thể tĩnh mịch tôn nghiêm và một không gian mát mẻ. Chúng tôi đến thăm cụ Lương Văn Niệm 68 tuổi, ở thôn Gia Tiến, xã Tân Trung là trưởng dòng họ Lương đời thứ 5, cháu đời thứ 4 của thủ lĩnh Đề Nắm. Ông Niệm dẫn chúng tôi ra cánh đồng lúa khu Vườn Can, thôn Gia Tiến thắp hương mộ tổ cụ Lương Văn Kình thân sinh ra anh hùng Lương Văn Nắm. Ông Niệm chậm rãi kể: “ Đề Nắm là con duy nhất của cụ tổ Lương Văn Kình ở khu rừng Tràm, làng Gia xưa ( nay là thôn Gia Tiến). Khi lớn lên, bố mất, Đề Nắm cùng mẹ về sống tại xóm Khủa, làng Hả (thôn Đình Hả), không ai biết ngày tháng năm, sinh và ngày mất của cụ Kình và cụ Nắm, mà chỉ nhớ ngày mất của cụ Kình là 20 tháng giêng âm lịch để lấy làm ngày giỗ”. Lặng một lúc, ông Niệm tiếp lời: “ Bố tôi kể lại: Lúc trẻ, Đề Nắm là người có tài trí thông minh, sức khỏe hơn người, tính cách ngang tàng, hào hiệp thương người. Ông hay giúp người yếu, lấy lại công bằng khi bị kẻ mạnh ức hiếp, lấy của nhà giàu chia cho người nghèo. Chính vì vậy lũ cường hào ác bá trong vùng ganh ghét và sợ ông, ngược lại ông được nhân dân trong vùng quý mến, tôn trọng. Ông còn được gọi với nhiều cái tên thân thuộc như: Đề Nắm, Đề Hả, Thống Hả”. Vùng Yên Thế thời bấy giờ, cuối thế kỷ XIX, nạn thổ phỉ, giặc dã, cướp bóc nổi lên như ong ở khắp nơi, nhân dân các làng Hả, Lèo, Mạc cử ông làm thống lĩnh, sau này đồng lòng theo ông đánh giặc chống Tây. Đề Nắm có ý chí lớn, tài cao và mưu lược quân sự. Ông biết tập hợp những nông dân yêu nước, có sức khỏe, ý chí lớn ra nhập nghĩa quân, tổ chức các trận đánh chống lại quân Thanh phỉ và quân Pháp xâm lược. Sau hơn 8 năm tổ chức lãnh đạo, chỉ huy nghĩa quân (1884-1892), Đề Nắm từng nhiều lần làm cho quân Pháp nhiều thất bại, tổn thất nặng nề. Sau hội nghị tháng 8/1888 tại Dĩnh Thép đã cử ra Bộ Chỉ huy thống nhất, đánh dấu bước chuyển biến về chất của phong trào Yên Thế vào phạm trù Cần Vương góp phần tạo ra sự thay đổi về tính chất của phong trào Yên Thế. Từ nông dân tự phát sang ý thức hệ phong kiến yêu nước, giàu lòng tự tôn dân tộc. Nhờ đó, nghĩa quân Yên Thế đã có thêm sức bật quyết định, họ tiếp tục tấn công vào đồn binh Bỉ Nội, Kép ( 25/9/1888); Úc Sơn (10/12); Lạn Tràng (16/12). Lại có cả một binh sĩ Pháp có tên là Pellét là lính thợ công binh cũng ra nhập vào hàng ngũ của nghĩa quân. Từ tháng 8/1889, thực dân Pháp đã cảm nhận nỗi lo sợ về cách đánh của nghĩa quân Yên Thế, toán chính theo lệnh của Đề Nắm, chiếm đóng tất cả các vùng phía Bắc Tỉnh Đạo, những sào huyệt chính đóng ở làng Dương Sặt và Thế Lộc. Ở đâu người Pháp cũng gặp một đám dân chúng đầy ác cảm, họ trốn chạy khi quân Pháp đến gần hoặc đặt chướng ngại vật khắp nơi trong làng ngăn đường tiến của quân Pháp, các điểm cao bị dân bản xứ chiếm đóng. Để thực hiện ý định tiêu diệt các lực lượng khởi nghĩa đóng tại các làng Dương Sặt (xã Thế Lộc), ngày 21/8/1889, hai viên Chánh quản Dallamgné và Picar đã huy động toàn bộ lính khố xanh ở hai đồn binh Bỉ Nội và Bích Động kéo đến tấn công vào làng Dương Sặt. Chúng đã vấp phải hàng loạt đạn của nghĩa quân quật ngã nhiều tên, đánh bật khi chúng tiến vào ngôi làng đã được phòng thủ kiên cố. Cuối cùng chúng buộc chúng phải rút lui khi được 80 lính của Chánh quản Moutin từ Bắc Ninh tới tăng chi viện. Chỉ huy nhiều trận đánh trả quân Pháp thông minh, táo bạo và hiệu quả của thủ lĩnh Đề Nắm, tên tuổi ông gây được tiếng vang khiến nhân dân khắp vùng ca ngợi. Với mục đích kiên trì chiến đấu chống giặc ngoại xâm, giành lại độc lập, tự do dân tộc. Thủ lĩnh Đề Nắm đã sớm lo việc xây dựng căn cứ đại bản doanh làm mục tiêu bàn đạp, chỗ dựa vững chắc cho cuộc đấu tranh kiên trì, bền bỉ và lâu dài. Đó là đồn lũy Khám Nghè, đồn Hố Chuối và các làng chiến đấu Dương Sặt, Thế Lộc, Luộc Hạ và Cao Thượng. Nghĩa quân Đề Nắm xây được lòng tin vững chắc trong thế trận ủng hộ của toàn thể nhân dân trong vùng. Lôi kéo được nhiều binh lính người Việt, trong đó có cả người Pháp đi theo đứng vào hàng ngũ của nghĩa quân chính nghĩa. Qua lửa đạn, tên tuổi của Đề Nắm, Đề Thám, Bá Phức được nhân dân cùng nghĩa quân vô cùng kính trọng và cảm phục, khi nhắc đến tên các ông là kẻ thù khiếp sợ. Năm 1892, Đề Nắm bị thuộc hạ cấp dưới phản bội, hắn đã sát hại ông bằng thuốc độc. Hoàng Hoa Thám (Đề Thám) tổ chức Lễ tế cờ tại đình Đông (huyện Việt Yên) ra lệnh tử hình tên này để trả thù cho Đề Nắm. Củng cố lại lực lượng, tiếp tục lãnh đạo nghĩa quân giương cao ngọn cờ khởi nghĩa đánh đuổi kẻ thù thực dân pháp xâm lược. Những ông Đề, ông Đốc, ông Quản, ông Thống đã hoàn toàn vắng bóng, thay vào đó là những Cả, những Hai, những Ba vừa gần gũi lại hết sức thân thương với nhân dân hai vùng Yên Thế Thượng và Yên Thế Hạ. Cuộc khởi nghĩa trường kỳ kháng chiến kéo dài suốt 30 năm dài trường kỳ đầy gian khổ như một bản hùng ca bất diệt, sáng chói thể hiện ý chí anh hùng của dân tộc. Cuộc khởi nghĩa Nông dân Yên Thế, đánh dấu mốc son đỏ ghi sử vàng lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc Việt Nam thế kỷ XIX - XX, trong đình Hả có 02 câu đối được ghi: Nhân sinh tự cổ thủy vô tử? Lưu thủ đan tâm chiếu hãn thanh. Dịch là: Xưa nay hỏi có ai không chết? Hãy để lòng son chiếu sử xanh.Năm 2021, UBND huyện Tân Yên quyết định đầu tư khởi công xây dựng công trình Dự án Đền thờ Lương Văn Nắm và hạng mục phụ trợ với tổng mức kinh phí 20 tỷ đồng( giai đoạn 1, năm 2021- 2022 có mức đầu tư 9,5 tỷ đồng). Đền thờ được thi công xây dựng tại cụm di tích lịch sử đình, chùa Hả, xã Tân Trung với tổng diện tích hơn 2.000m2. Đền được xây dựng lấy theo hướng của đình Hả (hướng Tây Nam), lưng tựa vào sườn đồi, hướng nhìn ra vùng đồng bằng thoáng rộng phía trước, cách đình, chùa Hả khoảng 70 - 80 m. Quy mô khoảng 300m2, mặt bằng hình chữ công, tiền tế với hình thức mái đao 1 tầng mái, tiếp đến là ống muống và Hậu cung xây kiểu hình thức mái đao 1 tầng mái tương tự với tiền tế. Hệ thống nội thất được bổ xung cơ bản như: Ban thờ, án gian, hoành phi câu đối, cửa võng… Dự án hoàn thành góp phần bảo tồn di sản văn hoá lịch sử của quê hương, dân tộc đồng thời nâng cao đời sống văn hóa tinh thần, vật chất cho nhân dân địa phương trong vùng. Là điểm thu hút khách đến tham quan, du lịch của du khách thập phương, là công trình nghiên cứu văn hóa, lịch sử của dân tộc, góp phần thúc đẩy thu hút phát triển du lịch của tỉnh Bắc Giang trong thời gian tới./. Trần Ngọc Sơn ( Hạt Kiểm lâm Tân - Việt - Hòa)

Lễ hội Tiên Lục vang danh cả vùng

Xã Tiên Lục, huyện Lạng Giang (Bắc Giang) có cây Dã hương nghìn tuổi độc nhất vô nhị trên thế giới. Cuối xuân, khi hoa Dã hương bung nở cũng là thời điểm diễn ra Lễ hội Tiên Lục. Năm nay, lần đầu tiên Lễ hội được tổ chức quy mô cấp huyện gắn với công bố Quyết định của UBND tỉnh công nhận cụm di tích cây Dã hương, đình, đền, chùa xã Tiên Lục là “Điểm du lịch”.

Bắc Giang- Mùa xuân bên dòng lễ hội

2. Lễ hội Từ Hả Thời gian, địa điểm: Lễ hội Từ Hả được tổ chức vào ngày mồng 7, 8 tháng giêng âm lịch hàng năm tại đền Từ Hả xã Hồng Giang, huyện Lục Ngạn.Ý nghĩa lịch sử: Lễ hội diễn ra nhằm ôn lại truyền thống đoàn kết, tinh thần đấu tranh bất khuất chống kẻ thù xâm lược bờ cõi của nhân dân ta. Lễ hội là dịp nhân tôn tôn thờ tưởng nhớ tới vị anh hùng có tài chỉ huy, văn võ song toàn trong trận mạc, đó là tướng quân Vũ Thành người mà theo truyền thuyết là người có công giúp nhà Trần chống quân Mông- Nguyên vào thế kỷ XIII. 3. Hội Tiên Lục Thời gian địa điểm: Hàng năm, cứ đến mùng 9 tháng giêng âm lịch, nhân dân Tiên Lục- Lạng Giang lại mở hội vui xuân, lễ hội diễn ra tại cụm di tích Tiên Lục xã Tiên Lục huyện Lạng Giang.Ý nghĩa lịch sử: Hội Tiên Lục là hội lớn nổi tiếng trong vùng, lễ hội thu hút đông đảo du khách gần xa về tham dự. Trong lễ hội hội có nhiều hoạt động phong phú đa dạng như tế lễ, rước kiệu, xếp chữ thiên hạ thái bình... Lễ hội nhằm tưởng nhớ tới 2 vị thần Cao Sơn và Quý minh người đã có công giúp Vua Hùng đánh giặc ngoại xâm.

Phát huy giá trị di tích thông qua lắp đặt mã quét QR tại di tích

Một số hình ảnh khách thăm quan tại Di tích: