Những nghi phạm này bị bắt giữ tại tỉnh Bokeo, Lào, và đang được hoàn thiện các thủ tục pháp lý để di lý về nước, Công an tỉnh Lai Châu ngày 23/7 cho biết.
Trong số này nhiều nghi phạm có tiền án, tiền sự, một người đang bị truy nã và 16 người dương tính với ma túy.
Hà Văn Hiếu, 23 tuổi, trú xã Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang, bị tình nghi giữ vai trò cầm đầu. Dưới chướng Hiếu phần lớn là người Việt, tụ tập hoạt động tại xã Tonpheung, tỉnh Bokeo, Lào.
Nhà chức trách xác định, từ tháng 4, nhóm này đã lợi dụng chủ trương miễn học phí, hỗ trợ bảo hiểm y tế với học sinh tiểu học, THCS và THPT để xây dựng kịch bản lừa đảo. "Con mồi" chúng nhắm đến trực tiếp là phụ huynh và học sinh.
Công an bắt giữ 40 nghi phạm người Việt Nam ở Lào. Ảnh: Công an cung cấp
Để bắt đầu kế hoạch, nhóm này thuê nhà tại xã Tonpheung, lắp đặt hệ thống máy tính và thiết bị viễn thông để tổ chức lừa đảo qua mạng dưới vỏ bọc nhân viên bảo hiểm. Hàng ngày, chúng sử dụng tổng đài ảo, gọi điện theo dữ liệu có sẵn về học sinh và phụ huynh.
"Nhân viên bảo hiểm giả mạo" thông báo người nghe phải cập nhật thông tin trên ứng dụng VNeID, liên kết tài khoản an sinh xã hội, bảo hiểm y tế với tài khoản ngân hàng của phụ huynh. Khi đã tạo được lòng tin, chúng gửi mã QR giả, giới thiệu là "mã hồ sơ" và yêu cầu bị hại quét để hoàn tất việc liên kết.
Song thực chất, khi người dùng thao tác như vậy chúng sẽ chiếm ngay quyền truy cập hoặc thực hiện giao dịch. Hoàn tất các bước, chúng liền chiếm đoạt tiền trong tài khoản ngân hàng của nạn nhân.
Dưới sự chỉ đạo xuyên suốt của Thượng tướng Nguyễn Văn Long, Thứ trưởng, Thủ trưởng Cơ quan cảnh sát điều tra Bộ Công an, Công an tỉnh Lai Châu đã chủ trì xác lập chuyên án đấu tranh. Trong hai ngày 19 và 20/7, các lực lượng công an Việt Nam phối hợp với Công an Lào đồng loạt đột kích địa điểm hoạt động phạm tội.
Các nghi phạm bị bắt giữ. Ảnh: Công an cung cấp
Tại căn nhà tại xã Tonpheung, tỉnh Bokeo, công an bắt giữ 40 người Việt Nam, thu giữ 56 điện thoại di động, 49 máy vi tính, cùng nhiều đồ vật, tài liệu liên quan. Trong nhóm này có nhiều người có tiền án, tiền sự, một người đang bị truy nã và 16 người dương tính với ma túy.
Bước đầu công an xác định, từ tháng 6/2026 đến nay, nhóm này đã lừa hơn 1.000 bị hại tại nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước, chiếm đoạt khoảng hơn 5 tỷ đồng.
Kịch bản lừa đảo qua VNeID và mã QR
Theo công an, đường dây này thực hiện lừa đảo theo kịch bản 3 bước được xây dựng chi tiết. Đầu tiên, nhóm tuyến đầu gọi điện cho phụ huynh, thông báo phải mang căn cước công dân của con đến UBND xã, phường để cập nhật tài khoản định danh điện tử mức độ 2 trên ứng dụng VNeID. Chúng thông báo rằng sau khi hoàn tất cập nhật, sẽ có "nhân viên bảo hiểm" liên hệ để cung cấp mã xác nhận.
Tiếp theo, chúng dùng Zalo kết bạn với phụ huynh, hướng dẫn thực hiện các thao tác trên điện thoại. Nạn nhân được yêu cầu dùng một thiết bị khác để gọi video, quay camera vào màn hình điện thoại đang mở ứng dụng VNeID, mục "An sinh xã hội" và ứng dụng ngân hàng.
Nhìn qua video từ xa, chúng quan sát số dư trong tài khoản ngân hàng của nạn nhân để tạo mã QR với số tiền tương ứng. Sau đó, chúng gửi mã QR, yêu cầu nạn nhân quét bằng ứng dụng ngân hàng với lý do "liên kết bảo hiểm y tế với tài khoản ngân hàng" và nhập mã OTP để xác nhận.
Công an lấy lời khai ban đầu các nghi phạm. Ảnh: Công an cung cấp
Cuối cùng, chúng yêu cầu nạn nhân dùng căn cước công dân che camera điện thoại với lý do "đồng bộ dữ liệu". Song thực chất, đây là chiêu trò để cho nạn nhân không nhìn thấy nội dung giao dịch chuyển tiền đang hiển thị trên màn hình. Khi "con mồi" bấm xác nhận, tiền trong tài khoản sẽ được chuyển sang tài khoản do nhóm lừa đảo kiểm soát.
Qua vụ án này, công an khuyến cáo, người dân tuyệt đối không làm theo hướng dẫn cập nhật VNeID, liên kết bảo hiểm y tế hoặc tài khoản ngân hàng qua điện thoại, zalo. Đặc biệt, mọi người không quét mã QR, cung cấp mã OTP, chia sẻ màn hình hoặc để người lạ theo dõi thao tác trên ứng dụng ngân hàng để tránh bị lừa đảo.
Phạm Dự
