Đây là nội dung thuộc dự thảo sửa đổi Nghị định 104/2025 quy định các biện pháp thi hành Luật Công chứng.
Thẩm quyền công chứng bất động sản phi địa giới hành chính là chủ trương lớn, đã được giao Chính phủ quy định lộ trình và biện pháp thi hành.
Vì thế khi sửa đổi nghị định lần này, Bộ Tư pháp đề xuất mốc thời gian cụ thể. Theo đó, công chứng viên của tổ chức hành nghề công chứng được công chứng tất cả giao dịch bất động sản trong phạm vi toàn quốc kể từ 1/7/2028.
Lý giải về mốc thời gian này, Bộ Tư pháp xác định cơ sở dữ liệu quốc gia về nhà ở và thị trường bất động sản đã chính thức công bố và vận hành từ 1/3/2026. Hệ thống thông tin quốc gia và cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai dự kiến cơ bản hoàn thành vào hết năm 2027.
Cơ sở dữ liệu công chứng tập trung do Bộ Tư pháp xây dựng cũng dự kiến được đưa vào vận hành vào năm 2027.
Sau khi các hệ thống dữ liệu chuyên ngành này hoàn thành vào năm 2027, các cơ quan quản lý cần thêm một khoảng thời gian hợp lý để tích hợp, kết nối và chia sẻ thông tin thông suốt với các dữ liệu quốc gia về dân cư, đất đai, nhà ở và thuế...
Do đó, việc công chứng nhà đất phi địa giới từ giữa năm 2028 là khả thi. Các công chứng viên khi đó sẽ có đầy đủ công cụ công nghệ để tra cứu, xác minh thông tin để ngăn chặn tối đa các rủi ro giả mạo tài sản hoặc giao dịch chồng chéo.
Thêm trường hợp được công chứng ngoài trụ sở
Hoạt động công chứng về nguyên tắc cơ bản phải được thực hiện tại trụ sở của tổ chức hành nghề công chứng. Song thực tế phát sinh trường hợp người yêu cầu công chứng có lý do chính đáng nhưng chưa được pháp luật hiện hành bao quát hết.
Do đó, dự thảo đề xuất bổ sung trường hợp được coi là "có lý do chính đáng" để thực hiện công chứng ngoài trụ sở: Giao dịch tài sản giá trị từ 1 tỷ đồng trở lên và việc ký kết giao dịch được thực hiện đồng thời với việc bàn giao tài sản hoặc hồ sơ, tài liệu quan trọng liên quan trực tiếp đến giao dịch mà việc bàn giao cần thực hiện ngoài trụ sở của tổ chức hành nghề công chứng.
Ngoài ra, một điểm nghẽn thực tế gây lúng túng cho các tổ chức hành nghề công chứng thời gian qua cũng được Bộ Tư pháp nhìn nhận: Giao dịch có nhiều bên tham gia, nhưng chỉ có một bên thuộc đối tượng được công chứng ngoài trụ sở, thì cần phải làm gì?
Dự thảo lần này tháo gỡ bằng quy định, các bên còn lại có thể đến cùng địa điểm ngoài trụ sở đó để thực hiện việc công chứng. Nhằm đảm bảo chặt chẽ, dự thảo bắt buộc công chứng viên thực hiện công chứng ngoài trụ sở phải ghi rõ lý do và địa điểm thực hiện vào lời chứng.
Dự thảo sẽ được trình Chính phủ vào tháng 10, dự kiến hiệu lực từ 1/1/2027.
Hải Thư
