Chị Ngân là người dân tộc Thái ở Sơn La, có hai con trai 13 và 16 tuổi nhưng vóc dáng các bé chỉ như học sinh lớp 3, lớp 4 do cùng mắc bệnh tan máu bẩm sinh. Suốt 10 năm, cứ ba tuần một lần, chị lại đưa hai con từ bản ra quốc lộ đón xe khách xuống Hà Nội, bắt đầu đợt điều trị kéo dài 10 ngày tại Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương.
"Mỗi lần đi hết viện phí hai triệu, tiền xe khách hơn hai triệu, còn lại là tiền ăn", Ngân nhẩm tính. Những chuyến đi chữa bệnh triền miên khiến gia đình khánh kiệt, nhưng chị vẫn ngại xin giúp đỡ. Chỉ khi người cùng phòng bệnh biết chương trình hỗ trợ bệnh nhân nghèo đi lại, giục "cứ xin đi, nhỡ đâu lại được", chị mới đánh liều gửi tin nhắn.
"Lỡ những bệnh nhân khác còn cần giúp đỡ hơn mẹ con em", Ngân giải thích về việc thu hồi tin vào tối trước ngày làm thủ tục xuất viện. Trưa hôm sau, ngồi trên chuyến xe miễn phí ra bến, chị vẫn chưa hết bất ngờ. Sau 10 năm đưa con đi chữa bệnh, đây là lần đầu chị biết đến chương trình này của Viện và cũng là "lần đầu xin đã được ngay".
Người cầm lái là luật sư Giang Hồng Thanh, thuộc Đoàn Luật sư TP Hà Nội. Với người mẹ ở Sơn La, đó là một sự giúp đỡ bất ngờ, còn với anh việc đưa những bệnh nhi nghèo ra bến xe đã trở thành công việc quen thuộc suốt hơn 10 năm.
Từ cơ duyên đến hành trình trăm chuyến xe
Luật sư Thanh kể một chiều mùa đông năm 2015 đã bắt gặp người phụ nữ bế con nhỏ mang theo ba lô lỉnh kỉnh đang đi bộ trên đường. Dừng xe hỏi chuyện, anh biết đứa trẻ vừa xuất viện sau một tháng điều trị ung thư máu. Người mẹ cũng mắc bệnh hiểm nghèo, đang mang thai tháng thứ năm nhưng quyết định không điều trị hóa chất để giữ con.
Trong túi chỉ còn đủ tiền mua vé xe khách, chị đành vừa bế con, vừa mang đồ đạc đi bộ ra bến. Anh Thanh đưa hai mẹ con đến nơi, giúi vào tay người phụ nữ một triệu đồng. Vài tháng sau, chị sinh con rồi qua đời.
Cuộc gặp ngắn ngủi ấy khiến anh suy nghĩ mãi. Anh quyết định tiếp tục giúp những gia đình có con mắc bệnh hiểm nghèo, trước hết bằng việc đưa họ đi một đoạn đường. Ban đầu là những gia đình bệnh nhi ở Bệnh viện Tim Hà Nội, sau đến các trường hợp tại Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương.
Luật sư Giang Hồng Thanh (phải) trò chuyện với bệnh nhi và người nhà của em sau một chuyến xe tình nguyện. Ảnh: Nhân vật cung cấp
Tại Viện Huyết học, chương trình hỗ trợ ưu tiên bệnh nhi người dân tộc thiểu số có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Phòng Công tác xã hội tiếp nhận, sàng lọc rồi đăng thông tin các trường hợp đủ điều kiện lên nhóm để kết nối với những người tình nguyện. Nắm thông tin, anh Thanh sau đó sẽ chủ động liên hệ, sắp xếp thời gian và phương tiện đưa đón.
Trong danh sách tự ghi lại 10 năm qua, luật sư này đã thực hiện gần 300 chuyến xe như thế. Có gia đình được anh đưa đón 20-30 lần, dần trở thành một phần quen thuộc trong cuộc sống của nhau, không chỉ là những người đi nhờ - đón hộ.
Bé Tuấn, 9 tuổi, người dân tộc Thái ở Than Uyên, Lai Châu lần đầu biết đến "bác Thanh" trong chuyến xe cuối năm 2020. Cũng như các em bé khác từng ngồi trên chiếc xe này, Tuấn về nhà sau đợt điều trị ung thư máu ở Viện Huyết học nên còn đau và mệt, phần vì xa lạ nên im lặng suốt quãng đường. Sau này, dần trở thành "khách quen", cậu bé bắt đầu ríu rít hỏi chuyện, thi thoảng bảo mẹ bấm điện thoại cho nói chuyện với bác, chỉ để bảo: "Con nhớ bác rồi đấy".
Không chỉ chuyện chữa bệnh, gia đình còn gọi điện kể với anh chuyện học hành, Tuấn ngã xe đạp hay chị gái đi làm xa. Rồi bố Tuấn qua đời vì ung thư dạ dày, chỉ còn người mẹ tiếp tục đưa con về Hà Nội điều trị.
Càng gắn bó với những gia đình bệnh nhi, luật sư Thanh càng phải đối diện với những cuộc chia ly. "Con em mất rồi, mất tuần trước", anh kể đã nhiều lần nhận cuộc điện thoại báo tin như thế.
Sau nhiều năm đồng hành, anh hiểu rằng những chuyến xe 0 đồng không thể thay đổi bệnh tình của các em, nhưng có thể giúp gia đình bớt đi một phần khó khăn trên hành trình chữa trị.
Những người cùng đi
Ban đầu, luật sư Thanh tự mình sắp xếp việc đưa đón. Nhưng số gia đình cần giúp đỡ ngày càng nhiều, trong khi bệnh nhi thường làm thủ tục ra viện vào khoảng 15-17h, trùng giờ làm việc của anh. Có lần không thể đến đón, anh phải nhờ một đồng nghiệp đi thay.
Từ lần "cầu viện" đồng nghiệp đi đưa bệnh nhân giúp như thế, câu chuyện dần được biết đến nhiều hơn, nhiều luật sư ngỏ ý muốn tham gia.
Nhóm Facebook của Câu lạc bộ Thanh niên Luật sư Hà Nội hiện có khoảng 400-500 thành viên. Mỗi khi bệnh viện thông báo có bệnh nhi chuẩn bị ra viện, anh Thanh đăng thông tin lên nhóm. Ai có thời gian, phương tiện hoặc thuận đường sẽ đăng ký nhận chuyến.
"Không giới hạn là luật sư đâu. Ai có khả năng, có điều kiện đi được, nhóm mình rất hoan nghênh", anh nói.
Có người chỉ đi được một, hai chuyến vì bận công việc. Người không thể trực tiếp đưa đón thì góp tiền mua vé xe, hỗ trợ bệnh nhi từ vài trăm nghìn đến vài triệu đồng. Mỗi người giúp một phần, tùy điều kiện của mình.
Từng có người hỏi anh "cho tiền thôi cũng được, sao còn phải đưa đón tận nơi?". Đôi khi chính anh cũng tự hỏi điều đó, cho đến khi nghe một người bệnh tâm sự: "Bọn em ở xa lần đầu đi chữa bệnh, chẳng ai thân thích để bấu víu. Có người đi cùng thế này, em mừng lắm".
Anh hiểu rằng nhiều gia đình dân tộc thiểu số lần đầu đến Hà Nội còn lúng túng, không biết bắt xe, tìm đường hay di chuyển. Được người đến đón, không chỉ giúp họ giảm chi phí mà còn tạo cảm giác có người đồng hành, tin tưởng, như người thân trong gia đình.
Trưa 5/11, TAND Hà Nội vừa tạm nghỉ phiên xét xử, luật sư Thanh tháo cà vạt, lái xe đến Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương cách hơn 10 km đón ba mẹ con Ngân như đã hẹn. Một đồng nghiệp của anh cũng có mặt trước cổng Viện để hỗ trợ gia đình bệnh nhi khác ở Sơn La.
Đến bến xe, những nhân viên bảo vệ đã quen mặt sẽ chủ động chỉ chỗ đỗ xe cho anh và không thu tiền vé. Thanh xách ba túi lớn đựng quần áo, sữa, bánh và gấu bông do đoàn từ thiện của Viện trao tặng, đưa từ sân vào tận cửa xe khách.
Trước khi chia tay, anh không quên nhắc Ngân tháng sau đưa các con về Hà Nội đúng lịch điều trị. "Có gì lại gọi bác", anh xoa đầu hai đứa trẻ rồi quay xe trở lại tòa án, tiếp tục công việc còn dang dở.
Với ba mẹ con Ngân, chuyến xe ấy khép lại một đợt điều trị. Nhưng lời hẹn "có gì lại gọi bác" cũng có nghĩa trên những hành trình chữa bệnh còn dài phía trước, họ đã có thêm một người để tìm đến.
Luật sư Thanh (áo trắng) và luật sư Lê Văn Hồi (áo đen) trong chuyến xe hỗ trợ hai gia đình bệnh nhi về Sơn La, trưa 5/11. Ảnh: Thanh Lam
Thanh Lam
