Trong vụ kiện ly hôn, bà Ngô nộp video giám sát, ảnh chụp và tài liệu thống kê nhằm chứng minh chồng có lỗi trong hôn nhân. Tuy nhiên, tòa sơ thẩm không chấp nhận những tài liệu này, cho rằng cách thu thập đã xâm phạm nghiêm trọng quyền riêng tư của người khác và đi ngược chuẩn mực đạo đức xã hội.
Không đồng tình với phán quyết, bà Ngô kháng cáo. Phiên phúc thẩm dự kiến diễn ra vào cuối tháng 11.
Vụ việc xảy ra tại thành phố Hạ Môn, tỉnh Phúc Kiến, gây tranh luận về ranh giới giữa nghĩa vụ chung thủy trong hôn nhân và quyền riêng tư cá nhân.
Hơn 80 lượt phụ nữ đến nhà
Bà Ngô kết hôn với ông Hà từ tháng 5/2003, có hai con. Theo bản án sơ thẩm, hai người sống ly thân từ tháng 10/2024 và đều đồng ý ly hôn. Tòa xác định tình cảm vợ chồng đã thực sự rạn nứt nên chấp thuận cho ly hôn.
Theo bà Ngô, mâu thuẫn bắt đầu khi phát hiện chồng có quan hệ mập mờ với một phụ nữ trẻ trong công ty. Hai người tranh cãi rồi ký thỏa thuận sống ly thân.
Tháng 12/2024, hai tháng sau đó, bà Ngô lắp ba camera tại phòng khách, phòng ngủ của hai vợ chồng và một phòng chứa đồ. Bà giải thích, ông Hà từng bị ngã do uống rượu, khiến bà lo ngại sự việc tái diễn. Do căn nhà thường không có người ở, bà lắp camera để đảm bảo an toàn.
Thiết bị là camera giám sát gia đình to bằng quả bóng bàn của một thương hiệu nổi tiếng. Vì không muốn làm hỏng tường, bà tháo vỏ thiết bị và nối camera với ổ cắm điện. Bà thừa nhận chồng không biết việc lắp đặt.
Trong hơn ba tháng tiếp theo, camera ghi lại nhiều phụ nữ lạ ra vào nhà. Bà Ngô lập bảng thống kê thời gian ông Hà, khi đó 58 tuổi, gặp hàng chục phụ nữ trong hơn 60 ngày, cùng những lần nghi có quan hệ tình dục hoặc giao dịch tiền bạc. Theo bà, một số hành vi thân mật diễn ra trong phòng ngủ, số khác ở phòng khách.
Đầu tháng 2/2025, bà kể sự việc với bố, sau đó ông trình báo cảnh sát. Khi lực lượng chức năng đến nơi, người phụ nữ liên quan đã rời đi. Ông Hà giải thích người đó đến cung cấp dịch vụ massage chăm sóc sức khỏe, nhưng cảnh sát chưa thể xác minh tại hiện trường.
Một tháng sau, ông Hà phát hiện camera và trình báo vợ lắp thiết bị nghe lén. Khoảng tháng 5/2025, cảnh sát tháo dỡ, thu giữ thiết bị cùng dữ liệu gốc. Khi làm việc với cơ quan chức năng, bà Ngô cung cấp thông tin về nguồn gốc, mẫu camera và phần mềm xem video, đồng thời phản ánh nghi vấn mua bán dâm.
Tại phiên sơ thẩm, ông Hà phủ nhận mua dâm và có quan hệ bất chính với nhiều phụ nữ, khẳng định họ đến massage. Ông còn nghi ngờ video được tạo bằng trí tuệ nhân tạo (AI). Bà Ngô phản bác rằng "có phụ nữ cởi hết quần áo ngay trong phòng khách", không thể giải thích đơn thuần là dịch vụ massage. Luật sư của bà đề nghị giám định video để xác minh tính xác thực.
Ông Hà không công nhận tính xác thực và hợp pháp của các video, cho rằng chúng được thu thập bằng cách nghe lén, quay lén và thiếu dữ liệu gốc do cảnh sát đã thu giữ.
Tranh cãi việc tòa án loại bỏ chứng cứ
Theo phán quyết sơ thẩm, tòa cho rằng việc bà Ngô bí mật lắp camera tại ổ cắm đường truyền hình trong phòng ngủ, ghi hình liên tục mọi sinh hoạt của chồng, không phân biệt thời điểm hay hành vi, đã xâm phạm nghiêm trọng quyền riêng tư. Cách theo dõi chủ động, cố ý và bí mật này cũng không phù hợp với lý do bà đưa ra là lo chồng gặp nguy hiểm.
Tòa viện dẫn quy định về chứng cứ thu thập bằng phương thức xâm phạm nghiêm trọng quyền, lợi ích hợp pháp của người khác hoặc đi ngược chuẩn mực đạo đức xã hội không được dùng làm căn cứ xác định sự thật vụ án.
Tòa cũng nhấn mạnh quan hệ vợ chồng không đồng nghĩa quyền riêng tư của một bên có thể bị tước bỏ. Nếu chấp nhận loại chứng cứ này, việc đó có thể khuyến khích các cá nhân bất chấp phương thức, địa điểm để quay phim đời sống riêng tư của người khác.
Bà Ngô không đồng tình, cho rằng camera được lắp trong nhà chung, nơi bà có quyền quản lý hợp pháp. Bà không phát tán hình ảnh ra ngoài, chỉ nhằm ghi lại hành vi không chung thủy của chồng. Thiết bị cũng là camera dân dụng thông thường, không phải dụng cụ chuyên dụng để nghe lén, quay lén.
Bà Trương Kinh, Phó chủ nhiệm Ủy ban chuyên môn về hôn nhân và gia đình thuộc Đoàn Luật sư Bắc Kinh, cho biết không phải mọi hình ảnh từ camera gia đình đều không thể làm chứng cứ. Chẳng hạn, việc lắp camera vì nhu cầu chăm sóc người già, trẻ nhỏ hoặc giám sát người giúp việc có thể được chấp nhận ngay cả khi một bên không biết.
Ngược lại, nếu một người bí mật lắp camera nhắm vào người phối ngẫu nhằm thu thập chứng cứ, thậm chí giấu thiết bị, tính chất vụ việc sẽ khác. Bà Trương cho rằng điều này không khác về bản chất so với việc lắp camera lỗ kim trong phòng khách sạn.
Chuyên gia cũng cho rằng cần phân biệt tính hợp pháp của chứng cứ với tính xác thực của sự việc được phản ánh. Nếu những tình tiết liên quan có thể được xác nhận bằng chứng cứ hợp pháp khác, tòa vẫn có thể xem xét và đề cập trong lập luận của bản án.
Theo bà Trương, nếu cảnh sát xác định có hành vi mua bán dâm, quyết định xử phạt hành chính có thể trở thành chứng cứ trong vụ kiện dân sự. Tuy nhiên, nếu hành vi đã quá thời hiệu xử phạt, cơ quan chức năng có thể không còn cơ sở xử lý.
Cảnh sát Hạ Môn từng cho biết cuối tháng 9, ông Hà và một số phụ nữ xuất hiện trong video được triệu tập điều tra. Ông Hà không thừa nhận mua dâm, nhưng một số phụ nữ khai từng bán dâm tại nhà ông. Cơ quan chức năng đã thành lập tổ chuyên trách điều tra.
Bà Trương nhấn mạnh vợ chồng có nghĩa vụ chung thủy và trong một phạm vi nhất định có quyền tìm hiểu thông tin về nhau, nhưng điều đó không làm mất đi quyền riêng tư cá nhân. Việc bí mật thu thập chứng cứ không đương nhiên trái pháp luật, song không được vượt quá giới hạn hợp lý.
Chẳng hạn, ghi lại lịch sử chuyển tiền, tin nhắn hoặc hình ảnh hai người nắm tay nhau nơi công cộng có thể được tòa chấp nhận nếu đáp ứng quy định pháp luật. Ngược lại, nếu bí mật lắp camera cạnh giường ngủ để ghi lại những hình ảnh có tính riêng tư đặc biệt cao như cảnh khỏa thân, có thể vượt quá giới hạn cho phép.
"Quan hệ vợ chồng không thể trở thành tấm bình phong hợp pháp để tùy tiện xâm phạm quyền riêng tư của người khác", bà Trương nói.
Tuệ Anh (theo China Newsweek)
