Khi phát hiện bạn đời hoặc người yêu có quan hệ tình dục với người khác, một số người chọn cách ghi hình để lưu lại sự việc, làm căn cứ bảo vệ quyền lợi của mình. Tuy nhiên, ranh giới giữa việc giữ bằng chứng và đưa hình ảnh riêng tư lên mạng xã hội không phải lúc nào cũng được nhận diện rõ ràng.
Luật sư Phạm Quốc Bảo, Giám đốc Công ty Luật Bảo Ngọc, Đoàn Luật sư TP Hà Nội, phân tích về tình huống pháp lý này.
- Có quan điểm cho rằng người quay clip chỉ muốn giữ bằng chứng về việc bị phản bội, ông nhìn nhận thế nào?
- Pháp luật nhìn nhận việc quay và việc phát tán một cách tách bạch. Ghi lại sự việc để làm bằng chứng rồi cung cấp cho tòa án hoặc cơ quan công an khi cần thiết, tự nó chưa phải là hành vi phạm tội.
Vấn đề chỉ thực sự phát sinh khi đoạn clip rời khỏi điện thoại của người quay và xuất hiện trước công chúng.
- Khi clip được công khai, người đăng có thể phải chịu trách nhiệm gì?
- Việc đăng công khai clip có cảnh quan hệ tình dục có thể bị xem xét dưới góc độ của tội Truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy, theo Điều 326 Bộ luật Hình sự. Nếu việc đăng tải nhằm bêu riếu, hạ thấp danh dự của những người trong clip, hành vi này còn có thể bị xem xét theo tội Làm nhục người khác, căn cứ Điều 155.
Tôi cho rằng chủ thể trong clip đều là người bị xâm phạm.
Tuy nhiên, việc này có cấu thành tội phạm hay không và xử lý ở mức nào còn phụ thuộc vào kết quả giám định, điều tra và phán quyết của tòa án. Điều tôi muốn nhấn mạnh là nỗi đau bị phản bội, nếu có, cũng không trao cho ai quyền phơi bày thân thể người khác trước công chúng.
Những người trong clip hoàn toàn có quyền yêu cầu gỡ bỏ hình ảnh và đòi bồi thường theo Bộ luật Dân sự.
Trong sự việc tại Thái Nguyên hồi tháng 9, nghi đánh ghen, hàng trăm người vây quanh chiếc ôtô đỗ giữa đường. Ảnh: Cắt từ video
- Nếu chưa rõ ai đăng clip đầu tiên, người quay có mặc nhiên bị coi là người phát tán?
- Không. Người quay là nguồn gốc của đoạn clip nên dễ trở thành đối tượng bị nghi ngờ đầu tiên, nhưng nghi ngờ không thể thay thế chứng cứ.
Nếu clip bị lộ ra ngoài ý muốn của họ, chẳng hạn mất điện thoại hoặc bị người khác tự ý lấy thì trách nhiệm thuộc về người đã trực tiếp đưa clip lên mạng.
Lời giải nằm ở dữ liệu điện tử, từ tài khoản đăng tải đầu tiên, tệp gốc trong máy người quay đến lịch sử gửi nhận qua các ứng dụng nhắn tin. Vì vậy, những người liên quan không nên xóa dữ liệu, bởi việc xóa không làm mất dấu vết trên máy chủ mà chỉ tạo ấn tượng rằng mình đang che giấu điều gì đó.
- Còn những người đang chia sẻ clip?
- Mỗi lượt chia sẻ là thêm một lần những người trong clip bị phơi bày. Vì vậy, tùy tính chất và mức độ, người chia sẻ có thể phải chịu trách nhiệm dân sự, bị xử phạt hành chính, thậm chí bị xem xét trách nhiệm hình sự.
- Ông có lời khuyên cho người phát hiện bạn đời hoặc người yêu ngoại tình?
- Hãy giữ bằng chứng, nhưng đừng biến bằng chứng thành vũ khí. Đặc biệt, bạn không nên dùng clip để gây áp lực buộc người kia trả tiền hay sang tên tài sản, vì khi đó người bị phản bội lại có thể trở thành người bị xem xét về tội Cưỡng đoạt tài sản, theo Điều 170 Bộ luật Hình sự.
Với cộng đồng mạng, điều cần thiết lúc này là dừng chia sẻ và dừng suy đoán danh tính những người liên quan. Trong nhiều trường hợp, rủi ro pháp lý lớn nhất không đến từ chuyện tình cảm mà đến từ quyết định đưa chuyện riêng tư ra trước đám đông.
Luật sư Phạm Quốc Bảo khuyến cáo cần phân định rõ việc lưu giữ bằng chứng với phát tán trái phép hình ảnh cá nhân trái phép, tránh hệ lụy pháp lý.
Hải Thư
