Trước năm 1919, các vụ án mạng chủ yếu được phá giải dựa vào lời khai của nhân chứng, bằng chứng gián tiếp và lời thú tội. Hệ quả là nhiều người vô tội bị kết án oan và phải ngồi tù. Tuy nhiên, thập niên 1920 đánh dấu bước ngoặt quan trọng của ngành khoa học pháp y. Vụ mất tích và sát hại một linh mục ở California đã góp phần thúc đẩy sự phát triển của nhiều phương pháp điều tra nổi tiếng sau này.
Linh mục Patrick Heslin được nhìn thấy lần cuối vào tối muộn 2/8/1921, khi rời nhà thờ Công giáo Holy Angels ở Colma trên ôtô của một người đàn ông chưa xác định danh tính. Heslin, 64 tuổi, được nhờ đến thực hiện các nghi thức cuối cùng cho người bạn đang hấp hối của người đàn ông nọ. Vị linh mục lập tức lên đường, không chút do dự.
Tuy nhiên, chỉ vài giờ sau, Tổng giám mục San Francisco Edward Hanna nhận được một bức thư đòi tiền chuộc với lời lẽ thô thiển, yêu cầu trả 6.500 USD tiền mặt để đổi lấy sự an toàn của linh mục Heslin.
Bức thư, một nửa đánh máy và một nửa viết tay, thúc giục Tổng giám mục không được chậm trễ. "Tôi đã phải đánh ông ta bốn lần và ông ta bất tỉnh vì áp lực lên não, vậy nên tốt nhất hãy nhanh lên, đừng giở trò", kẻ bắt cóc Heslin cảnh báo trong thư.
Giải mã bức thư đòi tiền chuộc
Nhà chức trách mời những chuyên gia giám định tài liệu nổi tiếng để tiến hành giám định chữ viết trên bức thư đòi tiền chuộc, dù phương pháp này còn gây tranh cãi vào thời điểm đó. Nhưng việc không có mẫu chữ viết đã biết để đối chiếu khiến việc giám định chẳng giúp ích được gì.
May mắn là Edward Oscar Heinrich, nhà tội phạm học tiên phong được đặt biệt danh "Sherlock Holmes của nước Mỹ", đồng thời là giáo sư Đại học California, Berkeley, cũng được chính quyền bang mời tham gia điều tra vụ mất tích của Heslin.
Heinrich đã phát triển nhiều kỹ thuật giám định pháp y mới, đồng thời mở phòng thí nghiệm tư nhân đầu tiên của Mỹ chuyên phục vụ điều tra tội phạm vào năm 1910.
Với vụ án này, Heinrich nói: "Tôi không biết ai đã viết thư đòi tiền chuộc, nhưng tôi có thể nói rằng người này từng là thợ làm bánh chuyên nghiệp, căn cứ vào cách anh ta tạo hình các chữ cái khác nhau". Heinrich biết rằng thợ làm bánh được đào tạo đặc biệt để viết chữ theo một kiểu nhất định khi trang trí lên bánh kem.
"Sherlock Holmes của nước Mỹ" Edward Oscar Heinrich đã phá khoảng 2.000 vụ án trong 40 năm sự nghiệp. Ảnh: The Bancroft Library
'Nhân chứng' phát hiện thi thể
Vụ mất tích của Heslin trở thành tin trang nhất trên các báo. 8 ngày sau lần cuối Heslin được nhìn thấy, một phóng viên của San Francisco Examiner đang ở bên ngoài nơi ở của Tổng giám mục, hy vọng săn được tin độc quyền, thì một người đàn ông đầu tóc bù xù tên William Hightower tiến đến.
William, 43 tuổi, từng là thợ làm bánh, nói với phóng viên rằng anh ta cần gặp Tổng giám mục để trao đổi về Heslin. Theo William, vị linh mục đã bị bắn hai phát, thi thể được chôn tại một bãi biển gần đó, và có một người bán bánh kếp đang canh giữ xác. Anh ta khẳng định đã đến bãi biển và đánh dấu vị trí bằng một chiếc khăn quàng cổ, nhưng chưa đào bới cát để xác minh xem có thi thể hay không.
Tin rằng sẽ nhận được khoản tiền 8.000 USD mà cảnh sát treo thưởng để kêu gọi người dân cung cấp thông tin, William sau đó dẫn ba thám tử và ba phóng viên đến chỗ biển quảng cáo bột làm bánh kếp ở ven đường.
Thi thể bọc trong những mảnh lều rách nát của Heslin được 6 người khai quật từ một ngôi mộ sơ sài trong hang nhỏ trên những vách đá ở bãi biển Salada. Heslin bị bắn hai phát và hộp sọ bị đập vỡ.
William cảm thấy bản thân là một công dân gương mẫu và tỏ ra rất hài lòng với phát hiện của mình. Tuy nhiên, cảnh sát lại nghĩ khác và lập tức bắt giữ anh ta vì nghi sát hại vị linh mục.
Manh mối từ vài hạt cát
Các điều tra viên khám xét phòng khách sạn mà William từng ở và tìm thấy một chiếc máy đánh chữ. Họ xác định chiếc máy này trùng khớp với thiết bị dùng để đánh máy bức thư đòi tiền chuộc gửi Tổng giám mục.
Heinrich cũng xác định chữ viết tay của William trùng khớp với phần viết tay trong bức thư. Ông còn tìm thấy một mảnh vải trong phòng khách sạn của nghi phạm có đặc điểm phù hợp với mảnh lều dùng để bọc thi thể linh mục.
Với con dao bỏ túi được tìm thấy tại nơi ở của William, Heinrich phát hiện vài hạt cát mắc kẹt bên dưới phần chuôi dao. Là nhà hóa học từng nghiên cứu về các vật liệu xây dựng đường sá và cầu cống, Heinrich sử dụng một loại kính hiển vi chuyên dùng để phân tích thành phần khoáng vật trong vài hạt cát này. Cát ở một bãi biển tại California có thể có thành phần hóa học khác với cát ở một bãi biển cách đó chỉ nửa dặm.
Khi Heinrich đặt những hạt cát dưới kính hiển vi, ánh sáng giúp phân tách các thành phần trong hạt cát để xác định những nguyên tố hiện diện trong đó. Ông phát hiện các tinh thể muối lắng đọng trong cát, từ đó đối chiếu và xác định những hạt cát này trùng khớp về mặt vật lý với các hạt cát ông thu thập tại nơi tìm thấy thi thể Heslin.
Chân dung William Hightower trên báo chí năm 1921. Ảnh: San Francisco Chronicle
Dù là người dẫn nhà chức trách đến ngôi mộ nông chôn Heslin, William chưa bao giờ thừa nhận đã sát hại linh mục.
Trong phiên tòa xét xử William vào tháng 10/1921, nữ giúp việc của Heslin nhận diện William là người đàn ông bí ẩn đã đến đón vị linh mục đi vào buổi tối định mệnh.
Lời làm chứng này, cùng những phát hiện của Heinrich, khiến bồi thẩm đoàn kết tội William giết người một vào ngày 14/10/1921. Anh ta bị tuyên án tù chung thân. Truyền thông ghi nhận rằng William không hề tỏ ra kích động và vẫn nhai kẹo cao su như những ngày khác trong phiên tòa.
William trải qua hơn bốn thập kỷ tại nhà tù bang California ở San Quentin, liên tục khẳng định vô tội. Vốn là thợ làm bánh, William trở thành một trong những đầu bếp hàng đầu của nhà tù, chuyên về các loại bánh nướng và giúp xây dựng các hướng dẫn về chế độ ăn uống của nhà tù. Trong thời gian rảnh rỗi, ông ta viết những bài thơ ngắn, châm ngôn, số lượng lên đến khoảng 15.000 bài.
Năm 1965, khi William 87 tuổi, chính quyền bang quyết định ân xá cho ông ta sau 26 lần bác đơn. William qua đời 9 năm sau đó, ở tuổi 95.
Tuệ Anh (theo AETV, SFGATE)
