Mục tiêu cụ thể trong Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 xác định: phát triển du lịch văn hóa chiếm 10-15% trong 8 tỷ USD tổng thu du lịch. Phấn đấu đến năm 2030, chiếm 15-20% trong 40 tỷ USD tổng thu du lịch. Hiện nay, mỗi địa phương, mỗi vùng, miền đất Việt đều sở hữu nguồn tài nguyên văn hóa tự nhiên và nhân văn đa dạng, giàu giá trị. Nhưng làm thế nào để đưa những giá trị văn hóa đó thành sản phẩm mang lại giá trị kinh tế, thu hút đông đảo du khách là việc không đơn giản. Ðây chính là bài toán cần được giải đáp, nếu muốn đưa du lịch văn hóa trở thành ngành công nghiệp văn hóa và công nghiệp văn hóa trở thành nguồn lực phát triển bền vững du lịch Việt Nam. Thực tiễn cho thấy, du lịch chính là phương thức, là con đường mà nhiều quốc gia đang đầu tư, khai thác yếu tố kinh tế của các giá trị văn hóa, để phát huy sức mạnh mềm của văn hóa quốc gia, dân tộc. Đồng thời, tài nguyên văn hóa cũng chính là nguồn lực phát triển kinh tế. Bài viết này hy vọng sẽ cung cấp một góc nhìn về khai thác giá trị văn hóa tạo động lực phát triển kinh tế du lịch Việt Nam thời gian tới.
Mặc dù thị trường du lịch quốc tế ở mảng outbound (đưa khách đi nước ngoài) đã sôi động trở lại, song để thu hút được nhiều du khách hơn, các đơn vị lữ hành đã khai thác thêm nhiều tuyến, điểm mới. Nhiều liên minh lữ hành đã được hình thành để cùng tìm kiếm, xây dựng sản phẩm mới ở châu Phi, Trung Đông, Nam Á… hứa hẹn tạo được sức bật mới của du lịch quốc tế trong năm 2023.
Để phát triển du lịch bền vững, ngày 16-2, Hiệp hội Du lịch Việt Nam cùng các đơn vị liên quan tổ chức Lễ khởi động dự án “Giảm thiểu RTN trong lĩnh vực du lịch”. Dự án này đã được Chương trình Phát triển liên hợp quốc, chương trình tài trợ các dự án nhỏ, Quỹ Môi trường toàn cầu (UNDP/GEF SGP) chấp thuận tài trợ thực hiện trong hai năm 2023 và 2024.Hội nghị phát động dự án "Giảm thiểu RTN trong lĩnh vực du lịch Việt Nam".Thực trạng khách tăng, rác thải tăngHiệp hội Du lịch Việt Nam cho biết, ô nhiễm rác thải nhựa (RTN) đang là thách thức lớn trên toàn cầu, cũng như tại Việt Nam, trong đó có ngành Du lịch. Theo Tiến sĩ Nguyễn Trung Thắng, Phó Viện trưởng, Viện Chiến lược, chính sách tài nguyên và môi trường (Bộ Tài nguyên và Môi trường), ước tính lượng RTN và núi ni lông của cả nước chiếm khoảng 10-12% rác thải rắn sinh hoạt, đặc biệt tại một số thành phố có hoạt động du lịch phát triển. Theo UNEP, năm 2018, Việt Nam là một trong những quốc gia có lượng RTN xả ra biển nhiều nhất thế giới. Trung bình mỗi khách du lịch thải ra môi trường từ 5-10 túi ni lông/ngày; 2-4 vỏ chai nhựa, hộp sữa/ngày, chưa kể các sản phẩm, vật dụng cá nhân làm bằng nhựa dùng 1 lần.Trong khi đó, Viện Nghiên cứu phát triển du lịch cũng đưa ra nghiên cứu, lượng khách du lịch và xu hướng du lịch đại trà tại Việt Nam giai đoạn vừa qua đã xả lượng lớn chất thải, trong đó có RTN. Năm 2019, với hơn 61 triệu lượt khách du lịch (cả quốc tế và nội địa), lượng RTN tại Việt Nam là 116.144 tấn/năm. Nhiều khu du lịch đã và đang phải đối phó với hiện tượng ô nhiễm rác thải, đặc biệt là RTN như: Vịnh Hạ Long (Quảng Ninh), Sầm Sơn (Thanh Hóa), Đà Nẵng, Phú Quốc (Kiên Giang)... Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển du lịch Nguyễn Anh Tuấn cảnh báo, nếu không có các biện pháp giảm thiểu, lượng phát sinh RTN từ hoạt động du lịch năm 2030 sẽ cao gấp khoảng 3 lần so với năm 2019.Đồng quan điểm này, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Du lịch Hà Văn Siêu khẳng định, vấn đề ô nhiễm RTN nếu không được giải quyết sẽ ảnh hưởng đến mục tiêu phát triển bền vững du lịch, tới sự bảo tồn và đa dạng sinh học, vẻ đẹp cảnh quan môi trường, qua đó ảnh hưởng tới sức hấp dẫn, khả năng cạnh tranh của du lịch Việt Nam.Cần hành động, thay vì lời nóiTrước thực trạng RTN đang ảnh hưởng lớn đến hoạt động du lịch, việc thu hút du khách, ngành Du lịch Việt Nam đã khởi động dự án “Giảm thiểu RTN trong lĩnh vực du lịch Việt Nam”. Hiệp hội sẽ triển khai đồng loạt nhiều hoạt động như: Tổ chức các hội thảo truyền thông nâng cao nhận thức về giảm thiểu RTN tới người dân, du khách, doanh nghiệp du lịch; xây dựng, áp dụng và thí điểm “Bộ tiêu chí công nhận doanh nghiệp du lịch không RTN”; xây dựng và vận hành ứng dụng (apps) về quản lý RTN. Bên cạnh đó, Hiệp hội Du lịch Việt Nam sẽ thí điểm thực hiện các giải pháp giảm thiểu RTN tại một số nhà hàng, khách sạn, khu, điểm du lịch tại 2 tỉnh Ninh Bình, Quảng Nam.Tour du lịch nhặt rác tại Hội An.Là địa phương thực hiện thí điểm đầu tiên của dự án, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Nam Văn Bá Sơn bày tỏ, để triển khai dự án hiệu quả, bên cạnh việc tuyên truyền ý thức cho người dân, du khách và doanh nghiệp trong việc sử dụng vật liệu thân thiện môi trường, cần có cơ chế khuyến khích các đơn vị triển khai du lịch xanh, không sử dụng chất thải nhựa. Việc này cần phải được cộng điểm khi đánh giá chất lượng dịch vụ của doanh nghiệp. Còn Phó Giám đốc Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình Phạm Duy Phong chia sẻ, địa phương sẽ tập trung thu gom rác thải, tập huấn, hướng dẫn người dân cách thức phân loại rác thải, trước mắt thí điểm ở Khu du lịch sinh thái Tràng An, Khu du lịch Vân Long…Bàn thêm về các giải pháp giúp giảm thiểu RTN trong hoạt động du lịch, Tiến sĩ Nguyễn Trung Thắng cho rằng, mặc dù, Chính phủ, Nhà nước đã ban hành rất nhiều nghị định, luật về bảo vệ môi trường, chiến lược quốc gia về quản lý tổng hợp chất thải rắn…, nhưng đến nay, vẫn còn nhiều vi phạm trong việc xả thải. Một trong những nguyên nhân là chế tài xử lý những hành vi vi phạm còn thấp. “Để giảm thiểu RTN trong hoạt động du lịch, ngành Du lịch cần có hành động thiết thực, hướng dẫn cụ thể tới các địa phương, doanh nghiệp”, ông Nguyễn Trung Thắng bày tỏ.Về vấn đề này, bà Nguyễn Thị Thu Huyền, Điều phối viên quốc gia (Văn phòng điều phối - Chương trình phát triển Liên hợp quốc) cho biết, cần phải hạn chế RTN từ đầu nguồn, tại các cơ sở lưu trú, vận chuyển, lữ hành, điểm đến. “Xử lý và quản lý tốt việc sử dụng vật liệu tại đầu nguồn cơ sở cung cấp dịch vụ đã hạn chế được tỷ lệ lớn RTN ra môi trường. Còn việc các địa phương, doanh nghiệp du lịch tổ chức các tour nhặt rác như hiện nay cũng là một hoạt động rất đáng nhân rộng, nhưng đó mới chỉ là xử lý ở cuối nguồn”, bà Nguyễn Thị Thu Huyền nói.Dự án “Giảm thiểu RTN trong lĩnh vực du lịch Việt Nam” mới được khởi động với nhiều hy vọng có thể mang lại lợi ích lâu dài cho ngành Du lịch. Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam khẳng định, trước mắt, Hiệp hội sẽ nỗ lực tuyên truyền để nâng cao nhận thức của người dân, du khách, đồng thời, thực hiện thí điểm mô hình, sau đó sẽ nhân rộng tới nhiều địa phương trong cả nước.
Những năm gần đây, tăng trưởng xanh là xu hướng phát triển mang tính tất yếu được nhiều quốc gia quan tâm. Tăng trưởng xanh được hiểu là mô hình tăng trưởng nhằm biến những hạn chế về nguồn lực và ảnh hưởng của thảm họa thiên nhiên thành những cơ hội kinh tế giúp nâng cao tăng trưởng và giảm tác động xấu tới môi trường thông qua sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên và tăng đầu tư vào vốn tự nhiên. Rất nhiều quốc gia định hướng sử dụng mô hình tăng trưởng xanh để đồng thời đạt các mục tiêu về tăng trưởng kinh tế, phát triển xã hội và đặc biệt là bảo vệ môi trường, thích ứng với điều kiện của biến đổi khí hậu.
Du lịch Việt Nam đặt mục tiêu đón 8 triệu khách quốc tế trong năm 2023. Trong Hội nghị “Thúc đẩy thu hút khách du lịch quốc tế vào Việt Nam” vừa qua, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã yêu cầu các cấp ngành, địa phương, doanh nghiệp cố gắng, nỗ lực, linh hoạt, sáng tạo, thay đổi tư duy tiếp cận mới trong xử lý các vấn đề cụ thể, sát điều kiện Việt Nam và tình hình thế giới để phát triển du lịch.
Nhằm xây dựng các sản phẩm du lịch hấp dẫn, hút khách tham quan nhiều hơn, thời gian qua, việc liên kết giữa các doanh nghiệp (DN) lữ hành, hợp tác xã (HTX) làm du lịch được quan tâm đẩy mạnh, tạo động lực để du lịch Bắc Giang phát triển.
Tây Yên Tử là vùng đất nằm ở sườn phía Tây cánh cung Đông Triều, thuộc địa phận tỉnh Bắc Giang. Sử sách ghi nhận, núi Yên Tử là một trong những phúc địa của Giao Châu xưa. Dải núi này chia làm hai phần: Phía Đông thuộc địa phận hai tỉnh Quảng Ninh, Hải Dương; phía Tây thuộc tỉnh Bắc Giang. Hệ thống di tích và danh thắng Tây Yên Tử nằm trải rộng bên sườn Tây Yên Tử thuộc các huyện Yên Dũng, Lục Nam, Lục Ngạn và Sơn Động, rất phong phú, đa dạng bao gồm các công trình tôn giáo tín ngưỡng như đình, chùa, đền, nghè… có giá trị đặc biệt gắn liền với lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, đặc biệt là thời Lý-Trần (thế kỷ XI-XIV) và kéo dài sang thời Lê - Nguyễn (thế kỷ XVII- XIX).
Chuyển đổi số là một chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước ta, trong đó xác định rõ ưu tiên phát triển du lịch số, du lịch thông minh là lĩnh vực có mức độ sẵn sàng cao. Hiện nay, hoạt động chuyển đổi số trong ngành du lịch đang được tập trung triển khai một cách quyết liệt.
