Cụ thể như sau:
Thứ nhất, lao động nữ sinh con thứ hai được nghỉ hưởng chế độ thai sản 7 tháng. Riêng đối với trường hợp lao động nữ sinh đôi trở lên tính từ con thứ hai trở đi thì cứ thêm mỗi con, người mẹ được nghỉ hưởng chế độ thai sản thêm 1 tháng. Để được hưởng chế độ này, lao động nữ sinh con thứ hai cần phải đóng BHXH từ đủ 6 tháng trở lên trong vòng 12 tháng liền kề trước khi sinh con.
Thứ hai, lao động nam đang tham gia BHXH có vợ sinh con thứ hai thì được nghỉ hưởng chế độ thai sản 10 ngày.
Lao động nữ mang thai từ đủ 22 tuần tuổi trở lên mà bị sảy thai, phá thai, thai chết trong tử cung, thai chết trong khi chuyển dạ thì cả vợ và chồng đều không được hưởng chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai theo quy định vừa đề cập trên.
(Căn cứ Điểm a Khoản 1 Điều 14 Luật Dân số 2025 và Khoản 1, 2 Điều 2 Nghị định 168/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Dân số 2025).
Thứ ba, ngoài các giấy tờ cần nộp như trước đây, khi kê khai hồ sơ đề nghị hưởng chế độ thai sản khi sinh con thứ hai cần lưu ý:
- Trường hợp người lao động đang tham gia BHXH: Bộ phận phụ trách hồ sơ đề nghị hưởng cần lưu ý khi lập Danh sách đề nghị hưởng theo Mẫu 01B-HSB được ban hành kèm Quyết định 1222/QĐ-BTC ngày 21/5/2026 phải ghi rõ vào cột ghi chú "Sinh con thứ hai" tương ứng với con được sinh ra.
- Trường hợp người lao động đã thôi việc trước thời điểm sinh con thứ hai nhưng đủ điều kiện hưởng: Tại Văn bản đề nghị hưởng theo Mẫu 14-HSB được ban hành kèm Quyết định 1222/QĐ-BTC ngày 21/5/2026, ở mục II. Nội dung đề nghị giải quyết, người lao động phải ghi rõ "Đề nghị hưởng chế độ thai sản khi sinh con thứ hai theo quy định tại Khoản 1 Điều 2 Nghị định 168/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 15/5/2026".
(Căn cứ Công văn 4860/BHXH-CĐBHXH ngày 06/06/2026 về hướng dẫn một số nội dung giải quyết chế độ ốm đau, thai sản, dưỡng sức phục hồi sức khỏe).
Thứ tư, lao động nữ sinh con được hưởng mức trợ cấp một lần là 5.060.000 đồng (trước đây là 4.680.000 đồng) cho mỗi con được sinh ra từ sau ngày 1/7/2026, tương đương 2 lần mức tham chiếu tại tháng lao động nữ sinh con. Khi mức lương cơ sở chưa bãi bỏ thì mức tham chiếu bằng mức lương cơ sở.
(Căn cứ Khoản 1, 4 Điều 58 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, Khoản 2 Điều 5 Nghị định 158/2025/NĐ-CP hướng dẫn Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Khoản 2 Điều 3 Nghị định 161/2026/NĐ-CP quy định mức lương cơ sở).
Thứ năm, trong vòng 30 ngày sau khi hết thời gian nghỉ thai sản, lao động nữ phải quay trở lại làm việc nhưng chưa phục hồi sức khỏe thì được nghỉ hưởng chế độ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau thai sản. Mức hưởng tùy thuộc vào tình trạng sinh con của lao động nữ. Trong đó, cứ một ngày nghỉ hưởng được tính bằng 30% mức tham chiếu. Cụ thể:
- Trường hợp lao động nữ sinh con một lần từ hai con trở lên: Được nghỉ hưởng chế độ 10 ngày với mức được nhận là 7.590.000 đồng.
- Trường hợp lao động nữ sinh con phải phẫu thuật: Được nghỉ hưởng chế độ 7 ngày, với mức được nhận là 5.313.000 đồng.
- Các trường hợp còn lại: Được nghỉ hưởng chế độ 5 ngày, với mức được nhận là 3.795.000 đồng.
(Căn cứ Khoản 1, 2, 3 Điều 60 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, Khoản 2 Điều 5 Nghị định 158/2025/NĐ-CP hướng dẫn Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Khoản 2 Điều 3 Nghị định 161/2026/NĐ-CP quy định mức lương cơ sở).
Thạc sĩ luật Nguyễn Trúc Anh
