Đêm 7/11/1876, cả nước Mỹ đang nín thở theo dõi kết quả cuộc chạy đua vào Nhà Trắng đầy kịch tính giữa hai ứng viên Rutherford B. Hayes và Samuel J. Tilden.
Một việc nghẹt thở khác cũng đang bao trùm nghĩa trang Oak Ridge ở Springfield, bang Illinois. Trong sự im lặng đến đáng sợ của khu mộ, hai người đàn ông đang lén lút tiếp cận lăng mộ của Abraham Lincoln, vị Tổng thống thứ 16 của Mỹ, người bị ám sát chỉ 11 năm trước đó.
Những kẻ đột nhập tính toán rằng đám đông đang mải mê với tin tức bầu cử sẽ không để ý đến tiếng động bất thường phát ra từ phía nghĩa trang.
Tại hiện trường, chiếc khóa cửa hầm mộ nhanh chóng bị cắt đứt bằng một chiếc dũa nhỏ. Khi cánh cửa mở ra, hai kẻ trộm mộ tiến thẳng tới chiếc quan tài bằng đá cẩm thạch trắng, dùng xà beng nạy nắp mộ với ý định ăn cắp thi hài Lincoln.
Chúng không biết rằng chỉ cách đó vài bước chân trong bóng tối dày đặc, các đặc vụ của Cơ quan Mật vụ Mỹ đang nín thở chờ đợi, đi chân trần trên sàn đá lạnh lẽo để tránh phát ra tiếng động.
Đây không chỉ là một vụ trộm mộ thông thường mà là khởi đầu của một trong những âm mưu táo bạo và kỳ quặc nhất trong lịch sử pháp luật Mỹ, nơi một thi hài bị coi là vật thế chấp cho ván bài chính trị và tiền bạc.
Lăng mộ Tổng thống Abraham Lincoln ở nghĩa trang Oak Ridge, Springfield vào năm 1865 và hiện tại. Ảnh: Library of Congress
Canh bạc giải cứu đồng bọn
"Kiến trúc sư" của âm mưu này là James Kinealy - ông trùm mạng lưới tiền giả khét tiếng tại Chicago.
Động cơ của Kinealy không phải là lòng hận thù chính trị mà là sự tính toán kinh tế thuần túy.
Năm 1875, tổ chức của hắn bị giáng một đòn chí mạng khi Benjamin Boyd, một thợ chạm khắc bản in tiền giả tài ba nhất bấy giờ bị bắt và kết án 10 năm tù.
Thiếu Boyd, những bản in của James Kinealy trở nên vô dụng, nguồn tiền bẩn ngừng chảy, và mạng lưới của hắn đứng trước bờ vực sụp đổ.
Kinealy nảy ra một ý tưởng: Đánh cắp thi hài của Abraham Lincoln để làm con bài thương lượng. Theo kế hoạch, thi hài sẽ được đưa đến vùng cồn cát Indiana, nơi những đồi cát di động sẽ xóa sạch dấu vết của những kẻ đào trộm mộ. Để đổi lấy sự an toàn của thi hài Tổng thống, chính phủ sẽ phải chấp nhận các điều khoản: phóng thích Benjamin Boyd, một lệnh ân xá hoàn toàn cho hắn, và một khoản tiền mặt trị giá 200.000 USD (tương đương 6 triệu USD ngày nay).
Để thực hiện vụ trộm, James Kinealy huy động hai tay chân thân tín là Terrence Mullen - chủ quán rượu 27 tuổi, và Jack Hughes - kẻ chuyên tiêu thụ tiền giả có vẻ ngoài đạo mạo với bộ râu lịch thiệp.
Jack Hughes (bên trái) và Terrence Mullen. Ảnh: Abraham Lincoln Presidential Library and Museum
Tay trong
Lỗ hổng lớn nhất trong kế hoạch của chúng là sự thiếu kinh nghiệm về kỹ thuật đào mộ. Để lấp đầy khoảng trống này, trùm James Kinealy chiêu dụng Lewis Swegles - kẻ tự xưng "tay trộm xác chuyên nghiệp".
Nhưng đây chính là sai lầm chết người của ông trùm tiền giả, bởi Swegles thực chất là một "roper" – một người đưa tin bí mật đang làm việc cho Cơ quan Mật vụ dưới sự điều hành của đặc vụ Patrick Tyrrell.
Suốt nhiều tuần, Swegles đã xâm nhập sâu vào băng đảng, tham gia các buổi lập mưu tại quán rượu "The Hub" ở Chicago – nơi trớ trêu thay lại đặt một bức tượng bán thân của Lincoln ngay phía trên quầy bar.
Mọi chi tiết của âm mưu, từ ngày giờ thực hiện cho đến phương tiện vận chuyển, đều được Swegles báo cáo đều đặn cho mật vụ Tyrrell.
Khi âm mưu dần lộ diện, mật vụ này đã bí mật liên lạc với Robert Todd Lincoln, người con trai duy nhất còn sống của cố Tổng thống, và phối hợp với Cơ quan Thám tử Pinkerton danh tiếng để giăng lưới chờ đợi những kẻ liều lĩnh ở Springfield.
Đêm 6/11/1876, hai nhóm người đối nghịch nhau cùng bước lên chuyến tàu đêm từ Chicago đi Springfield.
Ở toa đầu tiên là Mullen, Hughes và gã "tay trong" Swegles, mang theo một chiếc túi chứa đầy cưa sắt, đục, búa và cả thuốc nổ. Ở toa cuối cùng là đặc vụ Tyrrell cùng các thám tử và một vài tình nguyện viên được vũ trang.
Sáng sớm ngày bầu cử, khi nhiều người dân thành phố Springfield còn đang ngái ngủ, các đặc vụ đã bí mật triển khai kế hoạch bảo vệ lăng mộ.
John Power, người quản lý lăng mộ Lincoln, đã được thông báo trước và trở thành người dẫn đường cho lực lượng chức năng vào bên trong công trình kiến trúc bằng granite khổng lồ. Họ ẩn nấp trong các ngách tối của hành lang, chờ đợi tín hiệu từ Swegles khi bọn trộm thực sự chạm tay vào quan tài.
Kế hoạch của Tyrrell là bắt quả tang ngay tại trận để đảm bảo một bản án nghiêm khắc nhất trước pháp luật.
Cuộc truy tìm trong hầm mộ
Khi màn đêm buông xuống, Mullen và Hughes bắt đầu hành động dưới sự soi sáng của chiếc đèn do Swegles cầm. Sau khi nạy được nắp quan tài bằng đá cẩm thạch, chúng phát hiện ra chiếc quan tài bằng gỗ tuyết tùng bọc chì bên trong cực kỳ nặng, ước tính 250 kg.
Thay vì khiêng ra, chúng buộc phải dùng đục cắt một phần của nó để kéo quan tài ra ngoài.
Chiếc quan tài bằng đá cẩm thạch có thêm một lớp bọc gỗ nặng 250 kg. Ảnh: NYPL
Trong lúc Mullen và Hughes đang mải mê vật lộn với chiếc quan tài, Swegles lấy lý do đi gọi chiếc xe ngựa chở xác đang đợi sẵn ở chân đồi để lẻn ra ngoài đưa tín hiệu cho các đặc vụ.
Tín hiệu đã được đưa ra. Nhưng sự cố bất ngờ đã phá hỏng sự chuẩn xác của cuộc vây bắt. Trong bóng tối mịt mù của hầm mộ, một thám tử do quá lo lắng đã vô tình để súng cướp cò. Tiếng súng chát chúa vang dội trong không gian hẹp của công trình đá granite, báo hiệu cho bọn trộm rằng cái bẫy đã sập.
Mullen và Hughes, vốn đã cảnh giác từ trước, lập tức bỏ lại mọi thứ và tháo chạy vào bóng đêm của nghĩa trang Oak Ridge trước khi các đặc vụ kịp ập tới. Cảnh tượng sau đó trong nghĩa trang trở nên hỗn loạn.
Đặc vụ Tyrrell xông vào phòng chôn cất, nhìn thấy nắp mộ bị xê dịch nhưng không còn bóng dáng kẻ nào. Khi nhìn thấy những bóng đen di chuyển trên sân thượng của lăng mộ, ông đã nổ súng vì tưởng đó là bọn trộm. Phía bên kia cũng bắn trả kịch liệt.
Chỉ đến khi một giọng nói quen thuộc vang lên: "Tyrrell, có phải ông không?", họ mới bàng hoàng nhận ra các đặc vụ chính phủ và thám tử đang đấu súng với nhau trong sự nhầm lẫn tai hại.
Lợi dụng sự hỗn loạn và bóng tối, Mullen và Hughes đã chạy thoát khỏi khu vực nghĩa trang và lẩn trốn vào các trang trại lân cận trước khi tìm đường trở về Chicago.
Mặc dù vụ bắt giữ tại hiện trường thất bại, nhưng danh tính của chúng đã quá rõ ràng nhờ sự giúp đỡ của Swegles.
Mười ngày sau, cả hai đã bị tóm gọn ngay tại quán rượu "The Hub", nơi chúng đang cố gắng tìm hiểu xem chuyện gì đã thực sự xảy ra trong đêm định mệnh ấy.
Vụ án chuyển sang một giai đoạn mới: Cuộc chiến pháp lý đầy tranh cãi tại tòa án.
Bản án lạ lùng
Vụ án trộm xác Lincoln đã bộc lộ một lỗ hổng pháp lý đáng kinh ngạc trong bộ luật của bang Illinois thời bấy giờ. Các công tố viên nhận ra rằng bang này không hề có đạo luật nào trừng phạt hành vi đánh cắp xác chết, vì về mặt pháp lý người chết không được coi là tài sản có thể bị đánh cắp.
Điều này có nghĩa là âm mưu tống tiền vĩ đại của ông trùm tiền giả James Kinealy chỉ có thể bị truy tố bằng những tội danh ít nghiêm trọng hơn nhiều so với tính chất của sự việc.
Cuối cùng, Mullen và Hughes bị đưa ra xét xử vào tháng 5/1877 với tội danh âm mưu lấy cắp tài sản cá nhân. Chiếc quan tài của lăng mộ, được định giá chỉ vỏn vẹn 75 USD.
Bản án được đưa ra là một năm tù giam. Riêng ông trùm James Kinealy cũng không thoát khỏi lưới trời khi vài năm sau đó bị kết án vì tội tàng trữ tiền giả.
Vụ trộm hụt này đã để lại một nỗi lo sợ thường trực cho những người quản lý lăng mộ và gia đình Lincoln. Trong nhiều năm sau đó, thi hài của Lincoln đã được di chuyển bí mật nhiều lần bên trong hầm mộ, thậm chí có lúc được chôn tạm bợ dưới một đống gỗ vụn ở tầng hầm để đánh lạc hướng những kẻ có ý đồ xấu.
Chỉ đến năm 1901, theo yêu cầu của Robert Lincoln, một biện pháp an ninh vĩnh cửu mới được thực hiện.
Sau khi một nhóm nhân chứng xác nhận danh tính thi hài lần cuối cùng, chiếc quan tài của cố tổng thống đã được đặt vào bên trong một lồng thép kiên cố, hạ xuống sâu 3 m và được bao phủ bởi hơn hai tấn bê tông đổ trực tiếp lên trên.
Sau hàng thập kỷ trôi nổi và trở thành mục tiêu của bọn tội phạm, Abraham Lincoln cuối cùng đã tìm thấy sự yên nghỉ thực sự trong một pháo đào không thể xuyên phá, nằm ngoài tầm với của bất kỳ ai muốn biến lịch sử thành công cụ để trục lợi một lần nữa.
Hải Thư (Theo History Collection, American Heritage, NPS Gov, The History reader)
