Giữa tháng 10, anh Hiếu, tỉnh Đồng Tháp, bất ngờ nhận được thông báo bị phạt 14 triệu đồng với lỗi "giao xe cho người không đủ điều kiện và thay đổi kết cấu xe" qua ứng dụng VNeTraffic. Lỗi xảy ra với chiếc xe máy Exciter150 mà anh đã bán cách đây ba năm.
Hiếu bán xe cho một người bạn cùng địa phương và không lập biên bản, cũng như thủ tục sang tên. Bạn của Hiếu sau đó lại bán phương tiện cho người khác và hiện đã qua tay nhiều đời chủ.
Nhận được thông báo, Hiếu làm đơn khiếu nại và giải trình, kèm theo bản photo các tin nhắn trao đổi về việc mua bán xe giữa Hiếu và bạn. Toàn bộ giấy tờ, anh gửi theo đường bưu điện đến đơn vị giải quyết là một đội cảnh sát giao thông ở tỉnh Đồng Tháp.
Hơn 10 ngày sau, anh mở ứng dụng VNeTraffic thì thấy các lỗi như thay đổi kết cấu xe, giao xe cho người không đủ điều kiện, không có giấy phép lái xe, đã hiển thị trạng thái "đã xử phạt". Hiếu đoán người điều khiển phương tiện đã tự tra cứu ra lỗi và đến đồn công an nộp phạt.
Để tránh gặp các rắc rối sau này, Hiếu đang tìm cách liên hệ với người sử dụng thực tế bây giờ để phối hợp, làm thủ tục sang tên xe.
Cùng cảnh ngộ, đầu tháng 10, anh Hùng thấy thông báo trên VNeTraffic rằng bị "phạt nguội" vì điều khiển xe máy vượt quá tốc độ từ 5 đến dưới 10 km/h. Đây là chiếc xe máy anh từng sử dụng nhưng đã bán cho cửa hàng mua bán xe máy cũ từ 5 năm trước.
Anh Hùng khi đó chỉ làm công chứng ủy quyền theo gợi ý của bên mua, không làm thủ tục thu hồi đăng ký, biển số để sang tên cho chủ mới. Khi bị phạt nguội, Hùng gọi cho cửa hàng thì họ cũng không biết chủ xe bây giờ là ai vì sau khi mua đã bán luôn lại xe cho khách hàng khác.
Lên trụ sở đội cảnh sát giao thông, Hùng được hướng dẫn tìm người hiện tại đang sử dụng phương tiện để phối hợp giải quyết. Nhưng việc này rất khó vì xe đã qua nhiều đời chủ. Anh sau đó đã cung giấy ủy quyền công chứng, thông tin xe để cùng nhà chức trách xác minh, làm rõ. Hiện, Hùng đang chờ kết quả xác minh từ phía công an nên vẫn để "treo" thông báo phạt nguội.
Hùng thắc mắc, nếu không tìm được người đang sử dụng xe thì anh có phải nộp phạt nguội vì lỗi kia không? Việc bán xe mà không sang tên của anh có bị xử phạt không?
Những người gặp cảnh như Hiếu và Hùng gần đây không ít, tất cả đều xuất phát từ chung một lý do đó là "bán xe không sang tên".
Theo Phòng cảnh sát giao thông Công an Hà Nội, từ ngày 20/8 đến 14/10, các đơn vị, công an cấp xã đã rà soát, làm sạch dữ liệu đạt hơn 60% trong tổng số hơn 1 triệu phương tiện thuộc diện phải rà soát. Qua đó, nhà chức trách bước đầu xác định nhiều trường hợp đã bán xe nhưng chưa làm thủ tục thu hồi đăng ký, biển số theo quy định.
Nơi nộp phạt nguội ở số 52 Trần Khắc Nhu, TP HCM. Ảnh: Phạm Hải
Rủi ro pháp lý
Như vậy, xe đã bán nhưng chưa làm thủ tục thu hồi giấy chứng nhận, đăng ký, chủ xe sẽ có thể phải lên công an để giải trình khi bị "phạt nguội", xe xảy ra tai nạn,... Chủ xe còn có nguy cơ vướng vào rắc rối pháp lý khi "giao xe cho người không đủ điều kiện".
Theo luật sư Nguyễn Đức Thịnh, Công ty Luật TNHH Fanci, chủ cũ đương nhiên không phải nộp thay người trực tiếp vi phạm. Việc xử phạt phải căn cứ vào hành vi vi phạm, chủ thể thực hiện và chứng cứ xác minh.
Bởi thế khi nhận được thông báo phạt nguội của xe cũ, chủ xe cần phối hợp với công an để xác minh. Khi đến cơ quan công an hoặc tạo phản ánh, chủ xe cần cung cấp giấy tờ mua bán, giấy giao nhận tiền, hợp đồng công chứng, tin nhắn trao đổi mua bán xe, để chứng minh "xe đã được bán, cho tặng hoặc đã mất".
Tuy nhiên, theo luật sư, có một tình huống rủi ro pháp lý rất cao đó là bị phạt nguội nhưng không tìm được người đang sử dụng xe thì nhất là với phương tiện đã qua nhiều "đời chủ" mua bán bằng giấy viết tay. Khoản 7 điều 3 Thông tư 79/2024 của Bộ Công an, quy định người đứng tên đăng ký tiếp tục chịu trách nhiệm của chủ xe khi chưa hoàn tất thủ tục thu hồi trong trường hợp pháp luật yêu cầu.
Nếu xe vẫn đứng tên, chủ cũ có thể bị nhà chức trách liên hệ để xác minh, phối hợp xác định người điều khiển phương tiện vi phạm. Nếu không hợp tác hoặc không chứng minh, giải trình được mình không phải người điều khiển thì chủ phương tiện rất có thể phải chịu phạt về lỗi vi phạm do người lái xe gây ra.
Nếu đã bán và bàn giao xe cho người mua, chủ cũ không phải bồi thường hoặc chịu trách nhiệm hình sự khi chiếc xe gây tai nạn. Theo Điều 601 Bộ luật Dân sự 2015, trách nhiệm bồi thường được xác định căn cứ vào chủ thể sở hữu, chiếm hữu, sử dụng nguồn nguy hiểm cao độ và các tình tiết cụ thể của vụ việc.
Tuy nhiên, nếu bán rồi giao xe cho người không đủ điều kiện điều khiển thì khi chủ mới gây tai nạn thì chủ cũ rất có thể sẽ bị xử lý hình sự về tội Giao cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ, theo Điều 264 Bộ luật Hình sự.
Không sang tên xe có thể bị phạt 4-6 triệu đồng
Quy định sang tên ôtô, xe máy khi mua bán, cho tặng đã ít nhất có từ thông tư 36 năm 2010. Đến giữa tháng 8/2023, thông tư 24/2023 có hiệu lực, triển khai về biển số định danh lại tiếp tục quy định trách nhiệm thu hồi giấy đăng ký, biển số khi chuyển quyền sở hữu xe.
Theo quy định hiện hành, người bán buộc phải làm thủ tục thu hồi trong 30 ngày kể từ ngày lập giấy tờ chuyển quyền sở hữu. Bởi thế, chủ cũ nên chủ động liên hệ cơ quan đăng ký xe để hoàn tất thủ tục. Nếu đã nhận thông báo phạt nguội, bạn hãy phản hồi đúng hạn và mang theo chứng cứ bán xe.
Chủ cũ nếu không làm thủ tục thu hồi giấy đăng ký, biển số có thể bị phạt 4-6 triệu đồng với cá nhân và 8-12 triệu đồng với tổ chức. Mức phạt áp dụng với cả xe máy và ôtô theo điều 32 Nghị định 168/2024. Người mua chưa làm thủ tục đăng ký sang tên cũng có thể bị xử phạt về lỗi này.
Cách kiểm tra xe đang đứng tên
Mở VNeTraffic, vào mục quản lý phương tiện. Tại đây sẽ hiển thị danh sách các xe máy, ôtô mà bạn đang đứng tên chủ sở hữu. Nếu xe đã bán, cho, tặng, đã mất hoặc chuyển quyền sở hữu nhưng chưa làm thủ tục sang tên thì hãy chọn vào mục "gửi phản ánh" ở bên dưới cùng.
Tiếp đến, bạn chọn và điền đầy đủ các thông tin theo yêu cầu, trong đó có ngày đã bán, cho tặng. Công dân cũng có thể chọn "không nhớ thông tin về người đang sử dụng phương tiện này".
Người khai lưu ý, mô tả đầy đủ các thông tin vướng mắc, lỗi dữ liệu và cung cấp tài liệu, màn hình lỗi (nếu có), để cơ quan đăng ký xe có cơ sở để kiểm tra, xác minh, xử lý theo quy định. Trường hợp công dân không cung cấp đầy đủ thông tin theo yêu cầu, cơ quan đăng ký xe sẽ từ chối giải quyết.
Sau khi gửi phản ánh, người dân chờ hệ thống trả lời rồi đến cơ quan đăng ký xe để làm thủ tục thu hồi giấy chứng nhận, đăng ký xe.
Cách kiểm tra và tạo phản ánh xe chưa sang tên trên VNeTraffic.
Công an các địa phương đang thực hiện cao điểm chiến dịch 100 ngày "làm sạch" dữ liệu ôtô, xe máy. Việc làm sạch diễn ra trong bối cảnh dữ liệu đăng ký xe được hình thành qua nhiều thời kỳ và quá trình sử dụng phương tiện của người dân cũng có nhiều thay đổi. Nhiều xe được bán qua nhiều đời chủ khác nhau song chưa làm thủ tục sang tên, thu hồi giấy đăng ký, biển số.
Các nhóm xe sẽ được tập trung làm sạch dữ liệu là người đứng tên từ 5 xe trở lên; xe đã sử dụng trên 20 năm; xe hết niên hạn, hư hỏng, không còn lưu hành; xe chưa đăng kiểm từ ngày 30/6/2024 đến nay; xe đã bán nhưng chưa làm thủ tục thu hồi đăng ký và biển số.
Cảnh sát giao thông khuyến khích người dân cài đặt, sử dụng ứng dụng VNeID và VNeTraffic của Cục Cảnh sát giao thông để tra cứu thông tin phương tiện. Từ đó mọi người có thể tự phát hiện những nội dung chưa chính xác và chủ động phối hợp cung cấp thông tin khi được yêu cầu.
Phạm Dự
