Vụ án đưa hối lộ hơn 30 tỷ đồng tại Bộ Lao động Thương binh Xã hội liên quan cựu thứ trưởng Nguyễn Bá Hoan đang được TAND Hà Nội tiến hành xét hỏi với các thuộc cấp của ông này.
"Đầu mối" trong vụ nhũng nhiễu, theo cáo buộc của VKS, xuất phát từ Cục Quản lý lao động ngoài nước thời kỳ đó do bị cáo Tống Đức Nam làm Cục trưởng. Ông Nam cùng cấp dưới bị cáo buộc "tạo khó khăn" để vòi tiền, buộc doanh nghiệp đưa 100-400 triệu đồng mỗi hồ sơ.
Sai phạm được hậu thuẫn bởi sự "biết nhưng làm ngơ" của thứ trưởng Hoan. Ông Hoan hưởng 16,3 tỷ trong hơn 30 tỷ đồng. Trong lời khai hôm qua, ông nói "nhận tiền nhưng làm đúng" và 10 tỷ là quà tết, không phải hối lộ.
Người hưởng nhiều thứ hai là ông Nam, hơn 8 tỷ đồng, sáng nay cũng đưa ra quan điểm tương tự.
"Hình như" cấp dưới có vòi vĩnh
Ông Nam khai chưa bao giờ chỉ đạo làm sai để vòi tiền, dù được nghe "hình như" có tình trạng cấp dưới gợi ý, vòi vĩnh. Song ông không khai có chấn chỉnh gì không.
Với quy trình cấp Visa E7 cho người lao động đi Hàn Quốc làm ngành đóng tàu, Cục bị cáo buộc "vẽ" ra giấy phép con khiến các công ty không thể tự làm, phải nhờ cậy. Hôm qua, cựu thứ trưởng Hoan khai không biết việc này do bận, toàn bộ quy trình do Nam "sáng tác" và ông chỉ được báo cáo miệng.
Phân trần sáng nay, ông Nam quy trách nhiệm cho cấp dưới ở Phòng Hàn Quốc. Họ là người xây dựng quy trình, trình cục trưởng ký thông qua. Chỉ sau khi bị bắt, ông mới nhận ra "có vẻ quy trình đã làm khó cho doanh nghiệp".
"Bị cáo nghĩ anh em khi làm với động cơ trong sáng, siết quy trình để người lao động tránh bị lừa đảo. Nó mới và khác quy trình cũ nên chắc khi làm sẽ có thể có vấn đề ở đâu đó. Doanh nghiệp chưa quen, không làm được lại nghĩ cán bộ cố tình gây khó nên lại nhờ vả, đưa tiền", cựu cục trưởng Nam bị cáo buộc nhận hối lộ, khai trong phiên tòa sáng nay.
"Thế người ta đưa rồi vẫn nhận à? Làm nhiệm vụ chứ có ơn gì mà nhận cảm ơn?", chủ tọa Lưu Ngọc Cảnh truy vấn. Như cựu thứ trưởng Hoan, ông Nam khai: Đây là tiền quà tết, không nghĩ là hối lộ.
Tổng tiền quà Tết ông này nhận được xác định, chia làm 28 lần, đều ở cơ quan. Tiền nhận từ cấp dưới và doanh nghiệp, ông chia 25-40% cho thứ trưởng Hoan, đều báo đây là "tiền cảm ơn". Biết sếp thích đồng hồ, ông Nam mua biếu hai chiếc, tổng 450 triệu đồng.
Cựu cục trưởng Tống Hải Nam. Ảnh: Thế Bằng
Luôn nghĩ cách tiện nhất giúp doanh nghiệp
Hai cấp phó của ông Nam trong vụ án gồm cựu cục phó Nguyễn Gia Liêm, Phạm Viết Hương bị truy tố cùng tội danh, trong lời khai sáng nay khẳng định hơn chục năm từ làm chuyên viên đến cán bộ quản lý đều "chưa một lần đòi hỏi mà luôn nghĩ cách nhanh, tiện, lợi nhất cho doanh nghiệp, bảo vệ quyền lợi cho người lao động xa xứ".
Cựu cục phó Hương nói khi doanh nghiệp có vướng mắc, nếu giúp được sẽ làm. Ví dụ, tại Công ty Hoàng Long khi có 3 người lao động còn vấn đề với hồ sơ đã nhờ ông báo lại với cán bộ phụ trách để xin làm nhanh. Ông sau đó được 19.800 USD, coi đó là cảm ơn nên cũng nhận.
Chủ tọa hỏi: "Có 3 người thôi mà nhận gần 20.000 USD? Thân thiết với doanh nghiệp thế à?". Ông Hương đáp "vâng", "có quen nhưng không có gì thân thiết".
Trả lời thẩm vấn sau đó, cựu cục phó Liêm khẳng định "không có quyền gì" để làm khó doanh nghiệp, vì quy trình do phòng xây dựng, việc duyệt quy trình do cục trưởng. Số tiền 7.000 USD và 100 triệu đồng ông bị quy kết nhận, thực tế là quà "sắp nghỉ hưu" danh nghiệp biếu.
Trước những lời khai trên, trong phiên tòa sáng nay, mọi chú ý đổ về ông Hà - Trưởng phòng Hàn Quốc, người trực tiếp xây dựng quy trình thủ tục cho lao động Visa E7.
Ông Hà khai áp lực xử lý hồ sơ rất cao, trong vòng 4 tháng chính sách của phía Hàn Quốc thay đổi liên tục, dẫn đến phía Việt Nam, trực tiếp là đơn vị của ông phải thiết kế quy trình mới cho phù hợp, đáp ứng đòi hỏi nước bạn.
Doanh nghiệp hai nước đều lúng túng với quy trình mới nên "có thể đã hiểu lầm rằng nó được vẽ ra để nhũng nhiễu", dù thực tế, thủ tục đã được giảm đáng kể.
Trái ngược các quan điểm của 9 cán bộ nhận hối lộ, khai báo chiều qua, chủ các doanh nghiệp khẳng định "mỗi lần gặp không có tí nọ tí kia, chắc chắn việc không thuận".
Cơ quan điều tra xác định chủ doanh nghiệp đưa tiền do bị "tạo rào cản, gây khó khăn", song đã thành khẩn khai báo và có đơn tố cáo, do đó không xem xét trách nhiệm hình sự.
Phiên tòa đang tiếp tục làm việc.
Thanh Lam
