Theo hồ sơ, tổng số tiền liên quan đến vụ án Lý Kiến Bình lên tới gần 3,1 tỷ nhân dân tệ (khoảng 12 nghìn tỷ đồng), vượt tổng số tiền tham nhũng của Lại Tiểu Dân, cựu Chủ tịch công ty tài chính Hoa Dung (1,813 tỷ nhân dân tệ, và Trương Trung Sinh, cựu Phó thị trưởng thành phố Lữ Lương (1,17 tỷ nhân dân tệ), cộng lại.
Từng được xem là vụ án tham nhũng có số tiền lớn nhất Trung Quốc, kỷ lục này sau đó bị phá bởi vụ Lý Truyền Lương, cựu Phó thị trưởng thành phố Kê Tây, với số tiền liên quan là 3,156 tỷ nhân dân tệ.
Vừa làm quan vừa kinh doanh
Lý Kiến Bình sinh năm 1960 ở tỉnh Hà Bắc, có trình độ đại học, bắt đầu công tác năm 1982 và dần thăng tiến.
Từ tháng 6/2004, ông này giữ chức Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Cục Tài nguyên nước Hohhot, đồng thời là Chủ tịch Công ty Cấp nước Xuân Hoa. Tháng 3/2011, Lý Kiến Bình được bổ nhiệm làm Bí thư Ban Công tác Đảng Khu phát triển Kinh tế - Kỹ thuật Hohhot.
Ông Bình xây dựng hình ảnh cán bộ cơ sở xông xáo xắn tay vào việc, làm gương đi đầu, thường cùng công nhân làm việc đến sáng, khiến nhiều người nể phục.
Tuy nhiên, ngày 7/9/2018, Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Khu tự trị Nội Mông và Ủy ban Giám sát Khu tự trị Nội Mông thông báo ông Bình bị nghi ngờ vi phạm kỷ luật, pháp luật nghiêm trọng. Ngày 22/8/2019, cơ quan chức năng chính thức lập án, tiến hành thẩm tra, điều tra ông Bình.
Lý Kiến Bình trong ảnh chụp tháng 5/2016. Ảnh: Baike
Theo kết luận điều tra, với tư cách người đứng đầu Khu Phát triển Kinh tế - Kỹ thuật Hohhot, ông Bình biến lĩnh vực mình phụ trách thành "lãnh địa riêng", khiến khu phát triển kinh tế - kỹ thuật cấp quốc gia, vốn được xem là một động lực quan trọng đối với sự phát triển của thủ phủ Nội Mông, bị tổn hại nghiêm trọng.
Trong thời gian dài, Lý Kiến Bình "vừa làm quan vừa kinh doanh", câu kết với những thương nhân bất hợp pháp để trục lợi số tiền rất lớn. Ông Bình còn bị cáo buộc đưa trái quy định 862 người vào làm việc, khiến tình trạng "kẻ dở đuổi người giỏi" lan rộng trong khu phát triển.
Ông Bình không chỉ coi các doanh nghiệp trực thuộc là "túi tiền" và "máy ATM", mà còn đứng sau việc thành lập các công ty dưới tên người khác để bản thân nắm quyền kiểm soát, nhằm đánh lạc hướng cơ quan giám sát và chiếm đoạt tài sản nhà nước.
Khi lựa chọn lãnh đạo công ty, Lý Kiến Bình thậm chí quyết định bằng cách "oẳn tù tì": người thắng thứ nhất làm Chủ tịch Hội đồng quản trị, người về nhì làm Tổng giám đốc, người thứ ba làm Trưởng ban Kiểm soát.
Điều tra cho thấy ông Bình tùy ý lập hàng chục công ty vỏ bọc, gồm cả công ty mẹ công khai lẫn các công ty con cấp một, cấp hai, cấp ba nhằm che giấu hoạt động thực sự. Dưới sự trực tiếp lên kế hoạch và chỉ đạo của ông Bình, các công ty này liên tục nhận dự án, làm ăn với nhau. Một lượng lớn vốn nhà nước được luân chuyển giữa các công ty, qua đó bị chuyển hướng sử dụng vào những mục đích khác, với ý đồ "tiền đẻ ra tiền".
Từ những giao dịch quyền - tiền đơn giản đến việc lập công ty vỏ bọc để chiếm đoạt vốn nhà nước, Lý Kiến Bình đã thu lợi bất chính với số tiền hơn 3 tỷ nhân dân tệ.
Câu kết xã hội đen
Tội trạng của Lý Kiến Bình không chỉ nằm ở số tiền tham nhũng mà còn có quan hệ lâu dài, mật thiết với Triệu Văn Viễn - người đứng đầu một tổ chức mang tính chất xã hội đen.
Theo kết luận của cơ quan chức năng, ông Bình dung túng tổ chức này thực hiện các hoạt động phạm tội, vi phạm pháp luật trong các lĩnh vực như công trình giải tỏa, thu mua đất và bố trí việc làm.
Vơ vét số tiền khổng lồ, Lý Kiến Bình phung phí cho thói nghiện cờ bạc, nhiều lần đến Macau chơi bạc, có lần đặt cược tới hàng chục triệu nhân dân tệ.
Theo lời khai, ngoài một phần tiền để đánh bạc, phần lớn số tiền được sử dụng để mua, sưu tầm tranh chữ của các danh họa, đồ cổ, ngọc khí, vàng bạc châu báu, đồng hồ đắt tiền cùng lượng lớn rượu nổi tiếng trong và ngoài Trung Quốc. Hầm rượu của ông Bình chứa tới hàng chục nghìn chai rượu các loại.
Các cán bộ trực tiếp xử lý vụ án tiết lộ rằng ngay trước khi bị tạm giữ để phục vụ điều tra, ông Bình còn tìm cách chuyển hơn 200 triệu nhân dân tệ. Trong văn phòng của ông Bình, công an phát hiện 5-6 hộ chiếu.
Trong tháng đầu tiên bị đưa đi, Lý Kiến Bình từ chối khai báo về các vấn đề liên quan, thậm chí nhiều lần tuyệt thực với ý định né tránh điều tra. Sau đó, khi tinh thần suy sụp, ông Bình bắt đầu khai nhận các hành vi.
Bản án tử hình
Ngày 27/9/2022, TAND Trung cấp Hưng An thuộc Khu tự trị Nội Mông công khai tuyên án vụ Lý Kiến Bình với các tội tham ô, nhận hối lộ, tham ô công quỹ và dung túng tổ chức mang tính chất xã hội đen.
Lý Kiến Bình hầu tòa năm 2022. Ảnh: Baike
Tòa xác định từ năm 2016 đến 2018, Lý Kiến Bình lợi dụng chức vụ Bí thư Ban Công tác Đảng Khu Phát triển Kinh tế - Kỹ thuật Hohhot để cùng người khác chiếm đoạt hơn 1,437 tỷ nhân dân tệ vốn nhà nước, trong đó hơn 289 triệu nhân dân tệ chưa thực sự chiếm đoạt được.
Từ năm 2009 đến 2014, ông Bình lợi dụng chức vụ giúp người khác nhận thầu công trình và nhận hối lộ tổng cộng hơn 577 triệu nhân dân tệ tiền, tài sản.
Từ năm 2006 đến 2016, ông Bình chiếm dụng tổng cộng hơn 1,055 tỷ nhân dân tệ công quỹ của các công ty nhà nước, trong đó hơn 404 triệu nhân dân tệ chưa được hoàn trả trước khi vụ án bị phát hiện.
Do hành vi phạm tội đặc biệt nghiêm trọng, tòa tuyên Lý Kiến Bình án tử hình về tội tham ô, tử hình treo về tội nhận hối lộ, tù chung thân về tội tham ô công quỹ và phạt 5 năm tù về tội dung túng tổ chức mang tính chất xã hội đen, đồng thời bị tước quyền chính trị suốt đời và tịch thu toàn bộ tài sản cá nhân.
Tổng hợp hình phạt, tòa quyết định thi hành án tử hình, tước quyền chính trị suốt đời và tịch thu toàn bộ tài sản cá nhân.
Các bị cáo khác trong cùng vụ án lần lượt bị phạt từ hơn 10 năm tù đến tù chung thân.
Lý Kiến Bình cùng các bị cáo khác kháng cáo. Ngày 27/8/2024, TAND Cấp cao Khu tự trị Nội Mông tuyên án phúc thẩm, bác kháng cáo và giữ nguyên bản án tử hình.
Sáng 17/12/2024, Lý Kiến Bình bị thi hành án sau khi gặp người thân lần cuối. Con trai ông Bình là Lý Tô Siêu không xuất hiện.
Người con trốn chạy
Công an Khu tự trị Nội Mông từng treo thưởng truy bắt Lý Tô Siêu, hiện 36 tuổi, nhưng đến nay người này vẫn chưa bị bắt.
Caixin đưa tin ngày 30/9, trước khi ông Bình bị điều tra, Siêu đã giúp cha chuyển một phần tiền tham ô ra nước ngoài. Năm 2016, Siêu làm thủ tục nhập quốc tịch Cộng Hòa Síp theo diện đầu tư, trong đó có một khoản đầu tư là mua căn penthouse ven biển tại nước này.
Sau đó, Siêu cùng vợ chuyển đến châu Âu, đổi tên, từng thành lập một công ty công nghệ.
Theo trang tin Philenews của Cộng Hòa Síp, cảnh sát địa phương đang điều tra Siêu cùng hai người bạn trong gia đình với cáo buộc liên quan đến rửa tiền, đăng ký quyền sở hữu bằng cách khai báo gian dối và âm mưu lừa đảo. Trong tháng 8 năm nay, nhà chức trách đã phong tỏa hai bất động sản có tổng giá trị 17 triệu euro.
Cảnh sát Cộng Hòa Síp cho biết hiện chưa xác định được nơi ở của Siêu.
Tuệ Anh (theo Beijing News, CCTV, China Newsweek)
