Tại phiên thảo luận của Quốc hội về Đề án thành lập Thành phố Quảng Ninh và Thành phố Bắc Ninh sáng 12/8, các đại biểu đều bày tỏ sự nhất trí cao với tờ trình của Chính phủ. Đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn TPHCM) bày tỏ sự "nôn nóng" được bấm nút thông qua nghị quyết, bởi 2 địa phương đã chứng minh được thực lực kinh tế vượt trội và đáp ứng đủ các tiêu chuẩn khắt khe.
Theo phân tích của đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn Đồng Tháp), Quảng Ninh hiện hội tụ đầy đủ yếu tố "thiên thời, địa lợi, nhân hòa" khi là địa phương duy nhất có đến 5 thành phố trực thuộc, sở hữu hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ cả 5 loại hình (đường bộ, đường sắt, đường thủy, hàng hải, hàng không) và là cửa ngõ giao thương quốc tế.
Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn Đồng Tháp) (Ảnh: Media QH).
Trong khi đó, Bắc Ninh giữ nguyên được hiện trạng diện tích và cơ cấu hành chính, là trung tâm công nghiệp công nghệ cao, thu hút FDI đứng thứ hai toàn quốc và thu ngân sách vượt 120.000 tỷ đồng.
Tuy nhiên, việc "khoác tấm áo mới" rộng hơn cũng đặt ra nhiều thách thức. Từ nghị trường, các đại biểu đã đóng góp nhiều ý kiến để 2 địa phương chuẩn bị hành trang vững chắc cho giai đoạn chuyển giao.
Không để người dân "hụt hơi" vì bão giá
Bài toán dân sinh là vấn đề được các đại biểu đặc biệt lưu tâm. Đại biểu Trần Hoàng Ngân chỉ ra thực tế, khi một địa phương lên thành phố, xu hướng tất yếu là giá cả sinh hoạt, chi phí sản xuất, giá thuê mặt bằng và đất đai sẽ tăng cao. Ông đề nghị 2 địa phương phải có kế hoạch bình ổn giá cả để đảm bảo chất lượng sống của người dân không bị sụt giảm, để người dân thực sự được hưởng lợi từ việc thăng hạng đô thị.
Bên cạnh đó, quá trình chuyển đổi sẽ kéo theo sự thay đổi hàng loạt về giấy tờ pháp lý. Ông Ngân kiến nghị chính quyền cần chủ động hỗ trợ người dân và doanh nghiệp, kể cả làm việc ngoài giờ hành chính, đồng thời miễn phí toàn bộ các thủ tục chuyển đổi này.
Đại biểu Trần Hoàng Ngân, đoàn đại biểu TPHCM (Ảnh: Media QH).
Đồng quan điểm về an sinh xã hội, đại biểu Phạm Văn Hòa lo ngại về sự chênh lệch mức sống. Dù GDP bình quân đầu người của Bắc Ninh rất cao (trên 5.000 USD), nhưng vẫn còn đó những khu vực khó khăn, đặc biệt là vùng đồng bào dân tộc thiểu số và người yếu thế.
"Khi giá cả dịch vụ và chi phí sinh hoạt gia tăng, chính quyền phải có chính sách quan tâm đặc biệt để đảm bảo sinh kế, không để những người dân ở vùng khó khăn bị bỏ lại phía sau trong quá trình đô thị hóa", ông Hòa nhấn mạnh.
Để giải quyết sự chênh lệch này, đại biểu Trần Thị Hồng Thanh (Đoàn Ninh Bình) hiến kế cần có cơ chế tài chính điều tiết nguồn thu từ các khu vực phát triển mạnh để hỗ trợ xây dựng hạ tầng, an sinh xã hội cho các vùng lõm, tránh tình trạng phát triển cục bộ.
Nhận diện "khuyết tật" đô thị và bảo vệ di sản
Quá trình đô thị hóa thần tốc luôn tiềm ẩn những rủi ro. Đại biểu Trần Hoàng Ngân cảnh báo 2 địa phương cần nhận diện sớm các "khuyết tật" đô thị như ùn tắc giao thông, thiếu nhà ở xã hội, quá tải hệ thống y tế, trường học và ô nhiễm môi trường. Từ đó, cần rà soát và điều chỉnh lại quy hoạch với các tiêu chuẩn cao hơn, kết nối đồng bộ các động lực tăng trưởng.
Một thách thức lớn khác được đại biểu Trần Thị Hồng Thanh đặt ra là sự hài hòa giữa phát triển công nghiệp và bảo tồn di sản. Bắc Ninh là nơi có mật độ công nghiệp dày đặc nhưng cũng là cái nôi của văn hóa Kinh Bắc; còn Quảng Ninh đang phát triển kinh tế biển mạnh mẽ ngay cạnh Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long.
Đại biểu Trần Thị Hồng Thanh, đoàn đại biểu Ninh Bình (Ảnh: Media QH).
Nếu không quản lý chặt chẽ, áp lực môi trường sẽ phá vỡ không gian văn hóa truyền thống. Các đại biểu yêu cầu kiểm soát nghiêm ngặt rác thải công nghiệp, đồng thời chuyển hóa giá trị lịch sử thành "nguồn lực nội sinh" để phát triển du lịch.
Đại biểu Trần Hoàng Ngân cũng lưu ý thêm, dù tiến lên đô thị công nghiệp hiện đại, 2 thành phố tuyệt đối không được lãng quên các thế mạnh về đặc sản nông nghiệp truyền thống của địa phương.
Không tinh giản biên chế cơ học
Để vận hành một thành phố, yếu tố tổ chức bộ máy và nhân sự mang tính quyết định. Theo đại biểu Trần Thị Hồng Thanh, trước mắt cần kế thừa, giữ nguyên bộ máy cán bộ hiện tại để đảm bảo công việc thông suốt, không làm gián đoạn thủ tục hành chính của dân.
Tuy nhiên, về lâu dài, việc sắp xếp lại nhân sự phải dựa trên vị trí việc làm. Đại biểu Thanh đặc biệt lưu ý: "Không tinh giản biên chế một cách cơ học".
Nguyên nhân là khi quy mô quản lý nâng tầm, địa phương sẽ rất cần và thiếu hụt nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực phức tạp như quản lý không gian đô thị, đất đai, môi trường và chuyển đổi số. Việc duy trì và đào tạo nguồn nhân lực đủ tầm sẽ là chìa khóa để Quảng Ninh và Bắc Ninh phát triển bền vững trong tương lai.
