Phiên xét xử cựu thứ trưởng Lao động Thương binh Xã hội Nguyễn Bá Hoan trong vụ án nhũng nhiễu doanh nghiệp xuất khẩu lao động đã tạm nghỉ sau 3 ngày làm việc. HĐXX nghị án 4 ngày, dự kiến tuyên án vào chiều 24/8.
Ngoài 9 cựu cán bộ bị truy tố Nhận hối lộ, vụ án có nhiều bị cáo là chủ doanh nghiệp và nhân viên bị xét xử về tội Vi phạm quy định kế toán gây hậu quả nghiêm trọng. Trong số này, công ty bị cáo buộc gây thiệt hại nhiều nhất là Hoàng Long với 241 tỷ đồng, do ông Nghiêm Quốc Hưng làm chủ tịch, giấu 1.200 tỷ đồng doanh thu.
Bào chữa cho ông Hưng, luật sư không tranh luận về tội danh song muốn đưa ra bức tranh toàn cảnh về "nỗi khổ" của các công ty xuất khẩu lao động để lý giải cho hành vi phạm tội.
Lãi ít vẫn làm vì "tinh thần nhân văn" với người lao động
Luật sư viện dẫn, theo quy định hiện hành, doanh nghiệp được phép thu một tháng tiền lương của người lao động cho 12 tháng làm việc; đi 3 năm thu 3 tháng. Trần dịch vụ trả cho môi giới không quá 1/2 mức trên.
Luật sư lấy ví dụ, với người lao động thu nhập 25 triệu đồng/tháng tại thị trường Đài Loan, nếu hợp đồng 3 năm thì tiền dịch vụ thu không quá 75 triệu đồng, chia đôi cho công ty và bên môi giới nước ngoài. Song "đó là luật nói vậy" còn thực tế phía môi giới nước ngoài luôn ấn định thu tới 100 triệu đồng cho người lao động đi 3 năm. Nếu công ty không nhất trí, bên môi giới không ký hợp đồng cung ứng lao động, đồng nghĩa không đưa người đi được.
Theo luật sư, chính vì vậy, công ty Hoàng Long nói rõ với người lao động để họ tự tìm hiểu, lựa chọn. Kể cả khi người lao động đồng ý, trừ phí dịch vụ môi giới, "tính ra công ty chỉ còn được hưởng khoảng 25 triệu đồng". Tiếp tục trừ các chi phí thuế thu nhập, chi phí duy trì hoạt động, chi % cho nhân viên, vé máy bay, lệ phí visa, dạy tiếng cho người lao động... thực tế lợi nhuận "còn chẳng bao nhiêu", chỉ 200 USD/hợp đồng.
Trong số này, doanh nghiệp vẫn còn phải chi cho quản lý cho đại diện ở nước ngoài để bảo đảm quyền lợi hợp pháp cho người lao động trong suốt thời gian hợp đồng như bất ngờ bị tai nạn, ốm đau, tử vong... "Nghĩa là lãi còn ít hơn thế", luật sư nói.
Luật sư cho rằng phí dịch vụ môi giới nước ngoài không phải khoản duy nhất doanh nghiệp phải chịu. Cụ thể trong vụ án này, họ còn phải chi những khoản "không tiện nói" như bôi trơn, chạy giấy phép ở Bộ Lao động Thương binh và Xã hội.
"Tôi không muốn nêu cụ thể, chi tiết vì sẽ làm một số bị cáo trong vụ án này không hài lòng", luật sư nói và cho hay đây là nguyên nhân làm tăng chi phí cho người lao động và cũng là khoản mà công ty phải đưa ra ngoài số sách.
Tiếp tục lấy dẫn chứng thị trường Đài Loan, luật sư cho hay dù lợi nhuận không như kỳ vọng nhưng "với mục đích để nhiều người lao động phổ thông có công ăn, việc làm, có cơ hội đổi đời", bị cáo Hưng vẫn làm vì "rất có tâm với người lao động". "Một phần cũng là ở cái mục đích nhân văn trên", luật sư nêu quan điểm bào chữa.
Bị cáo Nghiêm Quốc Hưng, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty Hoàng Long. Ảnh: Danh Lam
Không phủ nhận sai phạm kế toán nhưng người bào chữa xác định thân chủ không phạm tội không nhằm mục đích trục lợi tiền thuế, mà do cách quản trị yếu kém, do những rào cản và bối cảnh thực tế.
Ngoài xin giảm nhẹ cho thân chủ, luật sư kiến nghị thay đổi quy định luật pháp để phù hợp thực tiễn. "Nếu không sửa thì các doanh nghiệp làm xuất khẩu lao động không thể tìm kiếm được thị trường lao động, còn cứ cố mà làm thì doanh nghiệp nào cũng sai", luật sư nói.
Thanh Lam
