Chiều nay, TAND Khu vực 7, tỉnh Bắc Ninh dự kiến xét xử vụ kiện giữa nguyên đơn là ông Hàn, 86 tuổi và bị đơn - con trai thứ ba, Hiến, 55 tuổi.
Ba tuần trước, tòa hoãn do nguyên đơn có yêu cầu cần triệu tập những người con còn lại tới tòa.
Theo hồ sơ địa chính và trình bày của các bên, toàn bộ diện tích đất tranh chấp ban đầu có nguồn gốc từ cha mẹ đẻ của ông Hàn. Ông Hàn sử dụng từ năm 1963 khi sống cùng vợ cả, có 5 con chung. Trong quá trình này, ông khai hoang, mở rộng diện tích lên 595 m2.
Năm 1989, chín năm sau khi vợ qua đời, ông tái hôn, không có thêm con. Năm 1991, người con tên Hiến cưới vợ. Do nhu cầu về chỗ ở, ông Hàn chia 595 m2 thành hai phần: Thửa đất 321 m2 được vợ chồng ông Hàn tiếp tục ở. Phần còn lại 274 m2, giao vợ chồng Hiến ra ở riêng.
Hai gia đình sinh sống độc lập trên hai phần đất đã được phân định ranh giới bằng tường bao.
Cha: Cho một nửa, con đi làm sổ đỏ cả thửa
Ông Hàn trong đơn kiện trình bày, việc giao thửa đất 274 m2 cho con trai không phải tặng cho "đứt đuôi". Ông chỉ cho con mượn đất để sinh sống do hoàn cảnh gia đình lúc đó quá đông người. Ông cho rằng mình có toàn bộ quyền định đoạt đối với mảnh đất.
Năm 2020, ông tập trung các con, thông báo ý định chia đôi thửa đất 274 m2 cho Hiến và con cả, mỗi người một nửa.
Theo nguyên đơn, lúc đó Hiến đã đồng ý và xin phép xây nhà bê tông kiên cố trên phần đất của mình.
Mâu thuẫn bùng phát năm 2024 khi người con cả có nhu cầu chuyển về quê sinh sống và đề nghị bàn giao đất nhưng người em không thực hiện.
Ông Hàn khi này phát hiện Hiến "tự ý kê khai" 274 m2 và được cấp sổ đỏ riêng từ tháng 10/2000.
Do đó, ông khởi kiện, đề nghị tòa án hủy sổ đỏ đã cấp cho Hiến và buộc trả lại toàn bộ thửa đất 274 m2, di dời toàn bộ công trình, tài sản đã xây dựng trên đất.
Khu đất đã được người con xây dựng nhà ở, xưởng gỗ nhiều năm trước. Ảnh: Danh Lam
Con: Chính cha đi làm sổ đỏ cho
Trong đơn phản tố, bị đơn Hiến khẳng định từ năm 1991, cả cha và ông bà nội, khi đó vẫn còn sống và minh mẫn, đều chung ý nguyện tặng cả mảnh đất 274 m2 cho mình. Việc tặng cho có sự chứng kiến và đồng ý của các thành viên khác trong gia đình.
Về việc cấp sổ đỏ năm 2000, bị đơn đưa ra chứng cứ cho thấy cha còn trực tiếp đi kê khai, nộp đơn đăng ký quyền sử dụng đất cho cả 2 thửa và đã ký xác nhận giáp ranh tại phần hồ sơ của con với ghi chú rõ ràng về mốc giới.
Bị đơn Hiến trình bày, bản gốc sổ đỏ nhận thực tế do cha cất giữ, đến năm 2007 mới giao lại để mình làm thủ tục vay ngân hàng.
Bị đơn cũng nộp cho tòa án các biên lai đóng thuế sử dụng đất liên tục từ năm 1993 đến nay, khẳng định không có tranh chấp hay khiếu nại nào từ phía cha trong hơn 30 năm qua.
Bị đơn cho rằng việc cha đòi lại đất là do sự tác động từ các thành viên khác trong gia đình, không có căn cứ pháp luật.
Yêu cầu chia thêm mảnh đất cha đang ở
Ngoài ra, bị đơn Hiến có đơn phản tố yêu cầu chia di sản thừa kế của người mẹ kế mất năm 2021.
Bị đơn lập luận, thửa diện tích 321 m2 được cấp sổ đỏ năm 2000 cho hộ gia đình cha - khi đó chỉ có 2 nhân khẩu là cha và mẹ kế. Vì vậy, theo bị đơn, thừa đất 321 m2 này phải là tài sản chung thời kỳ hôn nhân giữa hai người.
Do mẹ kế không có con riêng và không để lại di chúc, bị đơn Hiến căn cứ Điều 654 Bộ luật Dân sự về quan hệ thừa kế giữa con riêng và mẹ kế để xác lập quyền hưởng di sản.
Ông Hiến yêu cầu được nhận diện tích tương đương 1/2 phần di sản của mẹ kế trong thửa đất này, khoảng 160 m2.
Để củng cố yêu cầu này, bị đơn mô tả chi tiết về quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng như mẹ con ruột thịt giữa họ trong hơn 30 năm.
Khi bà già yếu, mắc bệnh nặng cuối năm 2020, vợ chồng Hiến trực tiếp đưa bà đi điều trị tại Hà Nội và lo liệu toàn bộ chi phí y tế. Sau khi bà mất, Hiến được gia đình phân công đứng ra tổ chức tang lễ và đang duy trì việc thờ cúng bà tại nhà riêng.
Do đó, bị đơn Hiến cho rằng mình đủ điều kiện hưởng suất thừa kế theo quy định của pháp luật. Ông cũng nêu cụ thể yêu cầu nhận thừa kế bằng đất.
Bốn người con còn lại, trong các bản tự khai thể hiện sự ủng hộ tuyệt đối với các yêu cầu của cha.
Họ cùng khẳng định thửa đất 150 chỉ là cho ở nhờ và việc ông Hiến tự ý đứng tên trên sổ đỏ là hành vi chiếm đoạt tài sản chung của gia đình. Bốn người này đề nghị tòa buộc bị đơn trả lại đất để cha thực hiện việc phân chia cho các con theo ý nguyện.
Trong các văn bản phản hồi của UBND xã, huyện đều xác nhận hồ sơ lưu trữ về việc cấp sổ đỏ năm 2000 hiện không còn đầy đủ do những biến động về sáp nhập đơn vị hành chính.
Tuy nhiên, hồ sơ địa chính hiện hành vẫn ghi nhận bị đơn Hiến là chủ sử dụng hợp pháp thửa đất 274 m2 từ năm 2000. Về thửa đất 321 m2, hồ sơ kỹ thuật năm 2004 ghi nhận mang tên ông Hàn.
Cơ quan chức năng xác nhận 2 thửa này được tách từ thửa đất gốc mang tên cha của ông Hàn.
*Tên các đương sự đã được thay đổi
Thanh Lam
