Sáng nay, vụ kiện tranh chấp thừa kế tài sản giữa nguyên đơn Huệ, 70 tuổi và bị đơn là hai người em trai của chồng, ông Lực và ông Viên dự kiến được TAND tỉnh Phú Thọ mở lại sau nhiều ngày tạm dừng để làm rõ nhiều điểm mâu thuẫn.
Di sản tranh chấp là khu đất gần 9.000 m2 do bố mẹ chồng bà Huệ khai hoang tại huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc (cũ).
Năm 2006, sau khi vợ mất, cụ ông lập di chúc giao toàn bộ tài sản cho con trưởng là ông Dư (chồng bà Huệ), dưới sự ký xác nhận của 6 người con nhưng di chúc này sau đó bị thất lạc 15 năm.
Trong thời gian bản di chúc bị thất lạc, nhiều biến động pháp lý làm thay đổi hiện trạng quản lý đất đai đã diễn ra.
Năm 2017, trước đề nghị của các em, ông Dư đã đứng ra tổ chức cuộc họp gia đình để phân chia di sản.
Đến năm 2019, UBND huyện Sông Lô đã cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) cho hộ ông Lực diện tích hơn 7.000 m2 và cấp cho ông Viên diện tích 1.500 m2.
Nguyên đơn: Khởi kiện không nhằm "tranh chấp" đất
Theo nguyên đơn, việc khởi kiện chỉ mong có chỗ thờ chồng.
Anh Duy, con trai bà Huệ, cho biết trước khi qua đời do bệnh hiểm nghèo, nguyện vọng lớn nhất của cha anh là được đưa về quê nhà an táng, thờ phụng.
Thực hiện di nguyện của cha, anh lập hai bộ ảnh thờ, một bộ đặt tại bàn thờ chính ở quê và một bộ đưa về nhà riêng tại Hà Nội. Song đến giỗ năm thứ ba, khi về quê, mẹ con anh thấy di ảnh của ông đã bị dỡ khỏi bàn thờ mà không báo trước.
Đối chất tại tòa, bị đơn Lực giải thích sinh thời ông Dư chỉ xin gửi nhờ hương khói tại quê nhà trong khoảng thời gian đầu. Trách nhiệm thờ cúng chính sau đó thuộc về vợ con tại nhà riêng.
Do đó sau hai năm, việc hạ di ảnh xuống là phù hợp tập tục và ý nguyện ông Dư, trả lại không gian thờ tự chung cho tổ tiên.
Không tìm được tiếng nói chung, bà Huệ đề nghị tòa công nhận tính hợp pháp của bản di chúc do bố chồng lập năm 2006 và chia thừa kế 9.000 m2 theo di chúc này.
Bà cũng yêu cầu tuyên hủy văn bản thỏa thuận phân chia di sản trong cuộc họp gia đình năm 2017, với lý do chồng bà thời điểm đó bị các em thúc ép khi đang bệnh nặng; hủy hai sổ đỏ đã cấp cho ông Lực và ông Viên.
Tại phiên sơ thẩm, tòa xác định thửa đất 1.500 m2 đã được 6 anh chị em tự nguyện cho ông Viên từ năm 2017. Văn bản có chứng thực của xã và được công chứng hợp lệ, các đương sự thừa nhận chữ ký.
Mặc dù văn bản chứng thực của xã "có sai sót" nhưng tòa cho rằng không làm thay đổi sự thống nhất ý chí tự nguyện của những người tặng cho.
Đối với phần đất hơn 7.000 m2 còn lại, tòa xác định đây là di sản của cha mẹ do hai cụ đã canh tác lâu dài ổn định trước năm 1993. Việc ông Lực tự đi kê khai đứng tên sổ đỏ là không đúng đối tượng nên tòa tuyên chấp nhận yêu cầu chia thừa kế.
Tòa tuyên mẹ con bà Huệ được hưởng 2.000 m2.
Bà kháng cáo toàn bộ bản án với quan điểm 2.000 m2 này đều là đất rừng không có đất thổ cư. Theo bà, điều này khiến bà và con trai - cháu đích tôn dòng họ, rơi vào cảnh không có nơi thờ phụng người chồng quá cố tại quê nhà, theo di nguyện.
Nghi vấn giả mạo chữ ký trong các thỏa thuận chia đất
Tại phiên phúc thẩm, phía bà Huệ cho rằng văn bản cụ ông và 6 anh em ông Dư lập năm 2006 đã định đoạt chuyển giao toàn bộ tài sản cho ông Dư. Tòa sơ thẩm đã công nhận tính hợp pháp của thỏa thuận này, nên từ thời điểm đó, đây là di sản riêng của ông.
Các em của ông Dư không còn quyền sở hữu với phần tài sản này để yêu cầu chia thừa kế.
Bản sao của văn bản được cụ ông và 6 người con lập năm 2006, thất lạc 15 năm, được tòa sơ thẩm công nhận tính hợp pháp. Ảnh:Danh Lam
Về cuộc họp gia đình tháng 8/2017, mẹ con bà Huệ nghi ngờ có dấu hiệu làm giả chữ ký của ông Dư bằng cách scan và dán ghép kỹ thuật số trên các tài liệu, thỏa thuận.
Căn cứ đưa ra là thời điểm đó ông Dư đang bị bệnh ung thư giai đoạn cuối, thể trạng suy kiệt, phải ngồi xe đẩy và tinh thần rất mệt mỏi, không thể có đủ khả năng thể chất để đi lại trực tiếp thực hiện và ký kết nhiều thủ tục phức tạp ở các cơ quan khác nhau.
Về mốc thời gian, các bị đơn khai cuộc họp gia đình thực tế diễn ra ngày 14/8/2017 và hai ngày sau mới ra xã chứng thực.
Nhưng trong lời chứng của cán bộ tư pháp UBND xã lại ghi ngày chứng thực là 26/7/2017, trước khi cuộc họp diễn ra tới 18 ngày.
Phía bị đơn lý giải do cán bộ xã đánh máy nhầm lẫn, nhưng nguyên đơn phản bác không thể có việc chứng thực trước khi họp gia đình diễn ra gần một tháng.
Đặc biệt, hồ sơ tồn tại hai văn bản thỏa thuận có nội dung khác nhau: một bản không có ngày tháng cụ thể và một bản ghi rõ ngày 14/8/2017 có dấu giáp lai.
Khi bị đối chất, bị đơn Lực giải thích văn bản thỏa thuận bị mất trang cuối (phần đuôi lời chứng), ông đã tự ý lấy phần lời chứng của UBND xã dán ghép vào phần nội dung phía trước để nộp cho tòa án.
Phía bà Huệ khẳng định việc dán ghép tài liệu này đã đặt ra nghi ngờ nghiêm trọng về tính toàn vẹn và giá trị pháp lý của tài liệu chứng cứ mà bị đơn cung cấp.
Ngoài ra, trong suốt quá trình giải quyết vụ án từ cấp sơ thẩm đến phúc thẩm, các cơ quan chức năng (Văn phòng công chứng, Văn phòng đăng ký đất đai huyện Sông Lô) và bị đơn chỉ cung cấp được bản photo, từ chối cung cấp bản gốc để đối chiếu, giám định chữ ký.
Luật sư nguyên đơn cũng chỉ ra các biên bản ghi lời khai của hai bị đơn và những người em khác trong gia đình "giống nhau y chang từng dấu chấm, dấu phẩy", đặt ra nghi vấn về tính khách quan của vụ án.
Giải trình trước tòa, hai bị đơn Lực và Viên khẳng định ông Dư đi viện điều trị ngắt quãng, khi về nhà vẫn khỏe mạnh, sinh hoạt bình thường và tỉnh táo.
Bị đơn khẳng định ông Dư trực tiếp chủ trì cuộc họp ngày 14/8/2017 và tự tay ký vào tài liệu.
Đối với các điểm mâu thuẫn hay bất thường trong văn bản, phía bị đơn cho rằng do gia đình "sơ suất", "không hiểu về cách thức làm việc" hành chính, chứ bản chất hoàn toàn không phải do giả mạo hay lừa dối.
Sau khi tạm dừng vì các mâu thuẫn này, tòa sẽ tiếp tục làm rõ vào hôm nay.
Thanh Lam
