Tháng 9/2007, Amanda Knox, 20 tuổi, từ Mỹ đến thành phố Perugia, miền trung Italy, theo chương trình trao đổi sinh viên. Cô theo học tiếng Italy tại Đại học dành cho người nước ngoài ở Perugia và làm thêm tại quán bar.
Amanda thuê chung căn hộ bốn phòng ngủ với ba nữ sinh khác, trong đó có Meredith Kercher, cô gái người Anh 21 tuổi đang theo học tại Đại học Leeds.
Không lâu sau, Amanda bắt đầu hẹn hò với Raffaele Sollecito, sinh viên 23 tuổi người Italy.
Sáng 2/11/2007, sau khi qua đêm tại nhà Raffaele, Amanda kể trở về căn hộ và phát hiện cửa nhà hơi hé mở, có một số giọt máu trong phòng tắm, cửa phòng Meredith bị khóa.
Amanda gọi điện cho Meredith nhưng không ai nghe máy. Cô cũng gọi cho mẹ ở Seattle (Mỹ), thông báo có thể đã có người đột nhập căn hộ.
Theo lời kể của Amanda về buổi sáng hôm đó, cô đã đi tắm rồi quay trở lại nhà Raffaele. Hai người cùng trở về căn hộ và tìm cách mở cửa phòng Meredith nhưng không được. Raffaele quyết định gọi cảnh sát nhờ hỗ trợ.
Cùng lúc đó, hai nhân viên cảnh sát bưu chính đến căn hộ sau khi tìm thấy hai chiếc điện thoại trong một khu vườn gần đó. Họ lần theo dấu vết để xác định địa chỉ chủ nhân.
Khi cảnh sát từ chối phá cửa phòng, một người bạn của nữ sinh người Italy sống cùng nhà đã dùng chân đạp cửa. Bên trong, họ tìm thấy Meredith đã chết trên sàn trong tình trạng quần áo không đầy đủ, được phủ một chiếc chăn.
Cảnh sát điều tra bên ngoài căn hộ phát hiện thi thể Meredith Kercher, ngày 3/11/2007. Ảnh: PA
Vụ án nhanh chóng trở thành tâm điểm chú ý của truyền thông Italy và quốc tế.
Bản khai khiến Amanda Knox bị bắt
Thay vì trở về Mỹ sau khi phát hiện thi thể bạn cùng phòng, Amanda ở lại Italy và được cảnh sát triệu tập thẩm vấn. Trong 5 ngày, cô trải qua tổng cộng 53 giờ thẩm vấn mà không có luật sư hoặc phiên dịch viên bên cạnh.
Amanda sau này kể rằng bị cảnh sát đánh vào sau đầu, liên tục quát mắng và gọi là kẻ nói dối. Theo lời Amanda, quá trình thẩm vấn diễn ra hỗn loạn và cô chịu áp lực rất lớn.
Cuối cùng, Amanda ký vào một bản khai có nội dung cho rằng cô có mặt tại hiện trường vụ án vào thời điểm Meredith bị sát hại, đồng thời cáo buộc Patrick Lumumba, chủ quán bar nơi mình làm thêm, có liên quan đến án mạng.
Ngày 6/11/2007, Amanda, Raffaele và Patrick bị bắt với cáo buộc giết người và xâm hại tình dục.
Tuy nhiên, chỉ hai tuần sau, Patrick được trả tự do vì có bằng chứng ngoại phạm được xác nhận và không bị truy tố trong vụ án.
Trong quá trình điều tra, cảnh sát phát hiện một nghi phạm khác là Rudy Guede, 21 tuổi, người gốc Bờ Biển Ngà, chuyển đến Perugia từ nhỏ. Dấu vân tay của Rudy được tìm thấy tại hiện trường, ADN của anh ta xuất hiện cả bên trong và trên cơ thể nạn nhân.
Tháng 9/2008, Rudy được xét xử theo thủ tục rút gọn, tách biệt với vụ án của Amanda và Raffaele. Một tháng sau, thẩm phán tuyên anh ta phạm tội giết người và xâm hại tình dục Meredith, kết án 30 năm tù.
Dù Rudy đã bị kết án, công tố viên vẫn cáo buộc Amanda và Raffaele cùng tham gia sát hại nạn nhân.
Hai lần bị kết tội, hai lần hủy bản án
Phiên tòa xét xử Amanda và Raffaele bắt đầu tháng 1/2009. Công tố viên cho rằng Amanda ngày càng ác cảm với Meredith vì nạn nhân từng phê phán cô sống thiếu sạch sẽ và có quan hệ tình dục phóng túng.
Bên công tố đưa ra giả thuyết cuộc tấn công xảy ra sau khi ba người sử dụng ma túy, có thể cả rượu, rồi tìm cách lôi kéo Meredith quan hệ tình dục tập thể. Khi Meredith phản kháng, cô bị sát hại.
Bằng chứng được đưa ra là lượng nhỏ ADN của Amanda trên cán con dao hung khí và ADN của Raffaele trên móc áo ngực của nạn nhân (được thu thập tại hiện trường 46 ngày sau vụ án).
Sau hai năm ngồi tù và 11 tháng xét xử, bồi thẩm đoàn tuyên cả hai phạm tội giết người và xâm hại tình dục. Công tố viên đề nghị mức án chung thân, nhưng Amanda bị tuyên 26 năm tù, còn Raffaele cũng nhận án tù dài hạn.
Amanda kháng cáo. Ngày 3/10/2011, tòa phúc thẩm hủy các tội danh nghiêm trọng nhất liên quan đến giết người và xâm hại tình dục. Tòa chỉ giữ nguyên tội phỉ báng đối với Amanda, liên quan việc cô cáo buộc Patrick trong bản khai có chữ ký khi đang bị giam giữ năm 2009.
Tại phiên phúc thẩm, Amanda tiếp tục khẳng định vô tội: "Tôi không giết người, không xâm hại tình dục và không có mặt tại hiện trường vụ án".
Do được khấu trừ thời gian đã ngồi tù, Amanda được trả tự do sau gần 4 năm bị giam. Ngày hôm sau, cô lên máy bay trở về Seattle.
Amanda Knox khóc khi ngồi cạnh mẹ trong họp báo tại Sân bay Quốc tế Sea-Tac, Washington, sau khi trở về Mỹ từ Italy, ngày 4/10/2011. Ảnh: Reuters
Tuy nhiên, tháng 3/2013, tòa án Italy ra lệnh xét xử lại. Gần một năm sau, Amanda và Raffaele một lần nữa bị kết tội Giết người. Tòa cho rằng đặc điểm các vết thương trên cơ thể Meredith cho thấy Rudy không hành động một mình.
Amanda bị phạt 28 năm 6 tháng tù, còn Raffaele nhận án 25 năm. Dù vậy, Amanda tuyên bố sẽ không tự nguyện trở lại Italy để chấp hành án. Quốc gia này cũng chưa từng cố dẫn độ Amanda về Italy để thi hành bản án mới.
Ngày 27/3/2015, Tòa án Tối cao Italy đưa ra phán quyết cuối cùng, hủy bản án kết tội đối với Amanda và Raffaele, viện dẫn những sai sót nghiêm trọng trong quá trình thẩm vấn, thu thập và bảo quản chứng cứ thiếu chuẩn mực dẫn đến nguy cơ nhiễm chéo ADN, cùng việc đánh giá thiếu thận trọng các lời khai và chứng cứ buộc tội. Tòa tuyên hai người vô tội, không yêu cầu xét xử lại.
Dù được tuyên trắng án trong vụ giết người, Amanda vẫn phải đối mặt với bản án phỉ báng Patrick. Tháng 6/2024, tòa phúc thẩm Florence giữ nguyên phán quyết kết tội này và tuyên Amanda 3 năm tù. Tuy nhiên, cô không phải ngồi tù thêm vì được khấu trừ thời gian bị giam trước đó.
Rudy chỉ phải chấp hành 13 năm trong bản án 30 năm tù ban đầu và được trả tự do vì cải tạo tốt vào năm 2021. Anh ta vẫn khẳng định vô tội trong cái chết của Meredith.
Cuộc sống sau khi được trả tự do
Sau khi trở về Mỹ, Amanda tìm cách xây dựng lại cuộc sống và tiếp tục việc học. Cô hoàn thành chương trình cử nhân sáng tác văn học tại Đại học Washington, nơi từng theo học trước khi sang Italy.
Năm 2013, Amanda xuất bản hồi ký Waiting to Be Heard, kể lại trải nghiệm bị bắt giữ, kết án và cuộc chiến pháp lý kéo dài tại Italy. Cuốn sách trở thành sách bán chạy của New York Times.
Cô cũng viết báo, làm podcast và tham gia các dự án truyền hình, phim tài liệu về công lý, đặc biệt là những trường hợp kết án oan và tác động của truyền thông đối với các vụ án.
Bộ phim tài liệu Amanda Knox tái hiện vụ án và hành trình pháp lý của cô ra mắt năm 2016, được đề cử hai giải Emmy Primetime vào năm sau.
Amanda Knox trên chương trình Good Morning America năm 2016. Ảnh: ABC
Cùng năm 2016, Tòa án Nhân quyền Châu Âu (ECHR) xác định quyền của Amanda bị vi phạm trong quá trình thẩm vấn tại Italy. Tháng 1/2019, tòa yêu cầu Italy bồi thường cho cô gần 21.000 USD, bao gồm thiệt hại, chi phí và các khoản phí liên quan, do cảnh sát không bảo đảm quyền tiếp cận luật sư và phiên dịch viên trong 53 giờ thẩm vấn. Tuy nhiên, tòa án không kết luận rằng Amanda đã phải chịu "sự đối xử vô nhân đạo hay hạ thấp nhân phẩm" như cô đã cáo buộc.
Năm 2022, Amanda trở lại Perugia để gặp công tố viên từng đưa mình vào tù, cho biết đã có thể tha thứ. Theo cô, việc trở lại Italy giúp nhìn nhận quá khứ bằng một góc nhìn khác, thay vì chỉ nhớ về những năm tháng bị buộc tội giết người.
Tuệ Anh (theo People, Nytimes, ABC)