Tuy nhiên, đến nay đã quá hạn nhiều tháng, dù tôi nhiều lần nhắc nhở thì anh ấy chỉ nói đang khó khăn, chưa có tiền trả và liên tục khất nợ.
Trong trường hợp này, tôi có thể yêu cầu vợ, chồng, cha mẹ hoặc con của anh ấy đứng ra trả khoản nợ thay hay không? Nếu chẳng may anh ấy qua đời trước khi thanh toán thì người thân của anh ấy có phải có trách nhiệm trả số tiền còn nợ cho tôi không?
Độc giả Thanh Vỹ
Luật sư tư vấn:
Theo Điều 463 Bộ luật Dân sự năm 2015, hợp đồng vay tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho vay giao tài sản cho bên vay; đến thời hạn đã cam kết, bên vay có nghĩa vụ hoàn trả tài sản cùng loại, đúng số lượng, chất lượng và chỉ phải trả lãi nếu các bên có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định.
Do đó, nếu anh cho người khác vay tiền nhưng đến hạn họ không thanh toán thì về nguyên tắc, anh chỉ có quyền yêu cầu chính người vay thực hiện nghĩa vụ trả nợ, chứ không được yêu cầu người thân của họ trả thay, trừ các trường hợp sau đây:
1. Người thân đứng ra bảo lãnh khoản vay
Theo khoản 1 Điều 335 Bộ luật Dân sự năm 2015, bảo lãnh là việc người thứ ba (sau đây gọi là bên bảo lãnh) cam kết với bên có quyền (sau đây gọi là bên nhận bảo lãnh) sẽ thực hiện nghĩa vụ thay cho bên có nghĩa vụ (sau đây gọi là bên được bảo lãnh), nếu khi đến thời hạn thực hiện nghĩa vụ mà bên được bảo lãnh không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ.
Như vậy, nếu trước đây người thân của người vay đã cam kết bảo lãnh cho khoản vay thì khi người vay không thực hiện nghĩa vụ trả nợ đúng hạn, anh có quyền yêu cầu người bảo lãnh thực hiện nghĩa vụ trả nợ theo cam kết.
2. Khoản tiền vay được sử dụng để đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình
Trường hợp người vay dùng khoản tiền vay được để sử dụng vào nhu cầu thiết yếu của gia đình theo khoản 1 Điều 30 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 thì người chồng, vợ của người đó chịu trách nhiệm liên đới đối với khoản nợ này.
Trong trường hợp này, nếu chứng minh được khoản tiền vay được sử dụng để đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình thì anh có quyền yêu cầu vợ hoặc chồng của người vay cùng liên đới thực hiện nghĩa vụ trả nợ.
3. Người vay qua đời thì người thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ trả nợ
Theo khoản 1 Điều 615 Bộ luật Dân sự năm 2015, những người hưởng thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản do người chết để lại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
Theo quy định này, khi người vay qua đời, anh có quyền yêu cầu những người thừa kế của họ thực hiện nghĩa vụ trả nợ. Tuy nhiên, nghĩa vụ này chỉ được thực hiện trong phạm vi giá trị di sản mà người chết để lại. Vì vậy, nếu giá trị di sản thấp hơn số tiền anh đã cho vay thì anh chỉ có thể thu hồi khoản tiền tương ứng với phần di sản đó, chứ không được yêu cầu người thừa kế dùng tài sản riêng của mình để trả phần nợ còn thiếu.
Luật sư Phạm Thanh Hữu
Đoàn luật sư TP HCM
