Đây là một trong các nội dung được đề xuất trong dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa đang được Bộ Tư pháp thẩm định, dự kiến trình Quốc hội xem xét vào tháng 10.
Đề xuất này xuất phát từ thực tiễn, các ngành công nghiệp văn hóa có đặc thù: Giá trị gia tăng lớn nhất không nằm ở vốn hữu hình hay tài nguyên thiên nhiên mà ở sự sáng tạo và tài sản trí tuệ.
Sản phẩm văn hóa 'chưa ra tiền'
Cơ quan quản lý nhận định tài sản trí tuệ như kịch bản phim, nhân vật hoạt hình, bản ghi âm hay trò chơi điện tử có khả năng tạo ra vô số sản phẩm phái sinh, mở rộng chuỗi giá trị và mang lại lợi nhuận liên tục trong nhiều năm.
Nhưng hệ thống pháp luật hiện hành còn thiếu vắng các chính sách để phát triển giá trị kinh tế của quyền sở hữu trí tuệ, khiến nó chưa thể "sinh ra tiền".
Thực trạng này dẫn đến việc các doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa, vốn chủ yếu là doanh nghiệp nhỏ và vừa hoặc các nhóm sáng tạo trẻ, thường xuyên đối mặt với tình trạng thiếu vốn đầu tư.
Các đơn vị này không có nhiều tài sản như bất động sản hay máy móc để thế chấp theo phương thức truyền thống, trong khi các tổ chức tín dụng lại thiếu cơ sở pháp lý và năng lực để thẩm định giá trị của các tài sản vô hình.
Để giải quyết "điểm nghẽn" về vốn, dự thảo Luật đề xuất sử dụng tài sản trí tuệ để góp vốn và làm tài sản bảo đảm trong các quan hệ tín dụng.
Nhà nước chia sẻ rủi ro trong giai đoạn đầu
Dự kiến Ngân hàng Nhà nước sẽ chủ trì xây dựng cơ chế quản lý rủi ro và hướng dẫn các tổ chức tín dụng cấp vốn dựa trên giá trị tài sản trí tuệ.
Nhà nước sẽ thực hiện bảo lãnh tín dụng hoặc chia sẻ rủi ro đối với các khoản vay được bảo đảm bằng tài sản trí tuệ trong giai đoạn đầu hình thành thị trường tài chính này.
Chính sách này nhằm mục đích khuyến khích các ngân hàng thương mại tham gia vào lĩnh vực kinh tế sáng tạo. Mức hỗ trợ sẽ giảm dần khi thị trường này ổn định.
Thông tin về các sản phẩm trí tuệ đang thế chấp sẽ đồng bộ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về công nghiệp văn hóa, cập nhật trực tiếp vào hồ sơ tài sản trí tuệ.
Studio phát triển game của một nhà phát hành nổi tiếng tại Việt Nam. Ảnh:Quỳnh Trần
Tài sản trí tuệ sẽ được định giá thế nào?
Dự thảo đề xuất các tài sản trí tuệ này sẽ do các tổ chức thẩm định giá độc lập thẩm định chuyên nghiệp, lấy đó làm căn cứ cho các ngân hàng duyệt khoản cho vay thế chấp.
Nhà nước sẽ nâng cao năng lực định giá, xây dựng phương pháp, tiêu chuẩn định giá phù hợp thông lệ quốc tế và tổ chức đào tạo chuyên sâu cho đội ngũ thẩm định viên, cán bộ tín dụng theo chuẩn của Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO).
Định kỳ, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ có trách nhiệm công bố dữ liệu về giá giao dịch thực tế của tài sản trí tuệ trên thị trường, để các bên có nguồn dữ liệu tham chiếu tin cậy.
Trường hợp giải thể hoặc phá sản, tài sản trí tuệ sẽ được ưu tiên xử lý theo hướng tiếp tục khai thác thông qua chuyển nhượng hoặc cấp quyền cho các chủ thể có năng lực.
Dự thảo đang được lấy ý kiến đến 25/8.
Tài sản trí tuệ trong các ngành công nghiệp văn hóa được định nghĩa là tài sản theo quy định của Bộ luật Dân sự, gồm quyền tài sản đối với đối tượng quyền tác giả, quyền liên quan đến quyền tác giả, quyền liên quan, quyền sở hữu công nghiệp...
Hải Thư
