Họ quảng cáo chỉ sau vài buổi học là có thể tạo ra thu nhập thụ động hàng chục triệu đồng mỗi tháng, đồng thời cam kết kèm cặp, hỗ trợ đến khi tôi có thu nhập.
Nhưng khi học tôi thấy nội dung chủ yếu là kêu gọi đóng thêm tiền để lên các gói cao hơn và rủ người thân tham gia để hưởng hoa hồng. Tôi nghi ngờ mình đã bị lừa nên muốn lấy lại tiền nhưng phía công ty chỉ trả lời "đã đóng tiền không hoàn lại".
Vậy, tôi có đòi lại được số tiền đã nộp không? Nếu được thì cần làm những gì và ai là người có thể giúp tôi?
Độc giả Thành Lợi
Luật sư tư vấn:
Việc doanh nghiệp tuyên bố "tiền đã đóng không hoàn lại" không có nghĩa bạn mất quyền đòi lại tiền theo pháp luật. Tuy nhiên, có lấy lại được tiền hay không, nhanh hay chậm và bằng cách nào còn phụ thuộc vào bản chất sự việc cùng những chứng cứ bạn có.
Bạn có thể xem xét ba hướng giải quyết sau:
Thứ nhất, yêu cầu tòa án tuyên bố giao dịch vô hiệu do bị lừa dối.
Theo Điều 127 Bộ luật Dân sự 2015, người tham gia giao dịch do bị lừa dối có quyền yêu cầu tòa án tuyên bố giao dịch vô hiệu. Lừa dối là hành vi cố ý khiến bên kia hiểu sai về chủ thể, tính chất đối tượng hoặc nội dung giao dịch, dẫn đến việc đồng ý giao kết.
Nếu doanh nghiệp cố tình đưa ra những cam kết như "học xong có thu nhập", "hoàn tiền nếu không hiệu quả" hoặc khoe thành tích không có thật để thu hút người đăng ký, hành vi này có thể được xem là lừa dối.
Khi giao dịch bị tuyên vô hiệu, các bên phải khôi phục tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau những gì đã nhận; bên có lỗi gây thiệt hại phải bồi thường, theo Điều 131 Bộ luật Dân sự.
Bạn cần lưu ý thời hiệu yêu cầu tuyên bố giao dịch vô hiệu do bị lừa dối là hai năm, kể từ ngày biết hoặc phải biết mình bị lừa dối, theo Điều 132.
Thứ hai, yêu cầu hoàn tiền theo pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Điểm a và e khoản 1 Điều 10 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 nghiêm cấm doanh nghiệp cung cấp thông tin sai lệch để lừa dối khách hàng, cũng như không hoàn tiền khi dịch vụ không đúng nội dung quảng cáo, giới thiệu hoặc cam kết.
Điều 36 của luật này quy định, nếu dịch vụ không đúng những nội dung đã cam kết, doanh nghiệp phải thỏa thuận với người tiêu dùng về biện pháp khắc phục, trong đó có việc chấm dứt cung cấp dịch vụ và hoàn tiền.
Nếu bạn đăng ký, thanh toán khóa học qua mạng nhưng doanh nghiệp không cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin theo luật định, Điều 38 cho phép bạn đơn phương chấm dứt hợp đồng trong 30 ngày kể từ ngày giao kết và được hoàn lại khoản tiền tương ứng với phần dịch vụ chưa sử dụng.
Trường hợp khóa học được bán tại hội trường, khách sạn với tổng giá trị trên 10 triệu đồng, bạn cũng có thể viện dẫn Điều 47 về hoạt động bán hàng không tại địa điểm giao dịch thường xuyên.
Về thủ tục, trước tiên bạn nên gửi văn bản yêu cầu doanh nghiệp thương lượng, hoàn tiền. Theo Điều 57, doanh nghiệp có trách nhiệm tiến hành thương lượng trong 7 ngày làm việc kể từ khi nhận được yêu cầu.
Nếu doanh nghiệp từ chối, bạn có thể đề nghị cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng hoặc tổ chức xã hội bảo vệ người tiêu dùng hỗ trợ thương lượng, hòa giải; hoặc khởi kiện ra tòa.
Theo Điều 70 và 71, vụ án bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng có giá trị giao dịch dưới 100 triệu đồng được giải quyết theo thủ tục rút gọn; người tiêu dùng khởi kiện không phải nộp tiền tạm ứng án phí.
Tuy nhiên, Điều 3 của luật này xác định người tiêu dùng là người mua, sử dụng dịch vụ không vì mục đích thương mại. Vì vậy, nếu doanh nghiệp cho rằng bạn đăng ký khóa học để kinh doanh, có thể phát sinh tranh luận về việc áp dụng luật.
Thứ ba, tố giác hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Theo Điều 174 Bộ luật Hình sự, người dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản của người khác từ 2 triệu đồng trở lên có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Khung hình phạt cơ bản là cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm; mức cao nhất là tù chung thân.
Vấn đề mấu chốt là phải chứng minh được doanh nghiệp có ý định chiếm đoạt tiền ngay từ đầu, thông qua việc cố tình đưa ra những thông tin gian dối.
Nếu khóa học chỉ có chất lượng kém, kết quả không như kỳ vọng nhưng doanh nghiệp vẫn thực sự tổ chức giảng dạy, vụ việc thường được xem là tranh chấp dân sự.
Khi có căn cứ về hành vi lừa đảo, bạn có thể gửi đơn tố giác đến cơ quan công an có thẩm quyền để được tiếp nhận, xem xét theo Bộ luật Tố tụng hình sự.
Theo tôi, việc bạn nên làm ngay là lưu giữ đầy đủ chứng cứ, gồm nội dung quảng cáo, tin nhắn, bản ghi âm, ghi hình, hợp đồng, biên nhận, sao kê chuyển khoản và danh sách những người cùng tham gia khóa học.
Sau đó, hãy gửi văn bản yêu cầu doanh nghiệp hoàn tiền, nêu rõ thời hạn giải quyết. Trong lúc chờ đợi, tuyệt đối không đóng thêm tiền hoặc rủ người khác tham gia, bởi bạn có thể bị xem là tiếp tay cho hành vi vi phạm.
Nếu nhiều người cùng bị thiệt hại, nên phối hợp tố giác hoặc nhờ tổ chức bảo vệ người tiêu dùng hỗ trợ.
Cuối cùng, cần cảnh giác với những "dịch vụ lấy lại tiền" yêu cầu trả phí trước, bởi rất có thể bạn sẽ rơi vào một vòng lừa đảo khác.
Luật sư Phạm Thanh Hữu
Đoàn Luật sư TP HCM
