Tôi đã báo công an xử lý vụ việc. Chiếc xe được tính là tài sản của tôi hay của ngân hàng?
Nếu được người phá xe bồi thường, tôi hay ngân hàng sẽ là chủ thể thụ hưởng.
Đôc giả Thu Ngân
Luật sư tư vấn:
Điều 317 Bộ luật Dân sự quy định về thế chấp tài sản. Theo đó, thế chấp tài sản là việc một bên (bên thế chấp) dùng tài sản thuộc sở hữu của mình để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ và không giao tài sản cho bên kia (bên nhận thế chấp); Tài sản thế chấp do bên thế chấp giữ. Các bên có thể thỏa thuận giao cho người thứ ba giữ tài sản thế chấp.
Trên thực tế, hoạt động thế chấp được thực hiện chủ yếu giữa người vay/người bảo lãnh với ngân hàng.
Khi giao dịch thế chấp được xác lập, người có tài sản thế chấp vẫn quản lý tài sản, vẫn là chủ sở hữu tài sản nhưng không được bán, thay thế, trao đổi, tặng cho tài sản thế chấp, trừ trường hợp quy định tại khoản 4 và khoản 5 Điều 321 của Bộ luật này.
Tài sản thế chấp chỉ bị xem xét xử lý khi người vay không trả đầy đủ và đúng hạn khoản vay, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác hoặc các bên có thỏa thuận khác.
Khoản 1 Điều 62, khoản 1 Điều 65 Bộ luật Hình sự quy định bị hại là cá nhân trực tiếp bị thiệt hại về thể chất, tinh thần, tài sản hoặc là cơ quan, tổ chức bị thiệt hại về tài sản, uy tín do tội phạm gây ra hoặc đe dọa gây ra.
Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án là cá nhân, cơ quan, tổ chức có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ án hình sự.
Như vậy, với các quy định nói trên, sau khi thế chấp ôtô để vay tiền, bạn vẫn là chủ sở hữu chiếc xe. Sau khi cơ quan tố tụng khởi tố vụ án và khởi tố bị can thì bạn được xác định là bị hại; ngân hàng là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.
Về số tiền được bồi thường, ai là người được nhận thì cần căn cứ quy định trong hợp đồng thế chấp. Trường hợp hợp đồng không đề cập thì bạn có quyền nhận khoản tiền bồi thường đó.
Tuy nhiên, khoản 4 Điều 320 Bộ luật Dân sự quy định khi tài sản thế chấp bị hư hỏng thì trong một thời gian hợp lý bên thế chấp phải sửa chữa hoặc thay thế bằng tài sản khác có giá trị tương đương, trừ trường hợp có thoả thuận khác.
Do vậy, bạn cần tuân thủ các quy định nói trên để tránh các rắc rối không đáng có.
Về quyền nghĩa vụ của bị hại
Khoản 2 Điều 65 Bộ luật Hình sự quy định bị hại có các quyền: Được thông báo, giải thích quyền và nghĩa vụ quy định tại Điều này; Đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật, yêu cầu; Trình bày ý kiến về chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên quan và yêu cầu người có thẩm quyền tiến hành tố tụng kiểm tra, đánh giá; Đề nghị giám định, định giá tài sản theo quy định của pháp luật; Được thông báo kết quả điều tra, giải quyết vụ án.
Bị hại cũng có quyền tham gia phiên tòa; trình bày ý kiến, đề nghị chủ tọa phiên tòa hỏi bị cáo và người khác tham gia phiên tòa; tranh luận tại phiên tòa để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình; xem biên bản phiên tòa;... Các quyền khác theo quy định của pháp luật.
Về nghĩa vụ, theo quy định tại khoản 5 Điều 320 Bộ luật Dân sự, khi xe bị phá hoại thì bạn phải thông báo ngay cho ngân hàng; các bên tuân thủ đúng quy định của hợp đồng thế chấp (liên quan đến vấn đề tài sản thế chấp bị hư hỏng, giảm sút giá trị).
Luật sư Vũ Tiến Vinh
Công ty Luật Bảo An, Hà Nội
