Hiện nay, Đền Vua Bà có bình đồ kiến trúc kiểu chữ Nhị, gồm hai công trình chính là tòa Tiền tế và Hậu cung, ngoài cùng là cổng Tam môn. Tòa Đại bái: gồm 3 gian 2 chái bình đầu bít đốc, mái lợp ngói, bộ khung gỗ lim. Phía trước mở cửa 3 gian giữa theo kiểu “thượng song hạ bản”, 2 gian bên xây kín trổ cửa sổ chữ thọ tròn. Trên thượng lương tòa Tiền tế khắc dòng chữ Hán “Hoàng triều Khải Định cửu niên thế thứ Giáp Tý trọng thu Nguyệt cốc nhật thượng trụ” cho biết thời gian tu bổ vào năm 1924. Tòa Hậu cung: gồm 2 gian chạy ngang cùng hướng với tòa Đại bái, kiểu thức đơn giản, xà gỗ lim gác tường, bình đầu mái lợp ngói, vỉa đá xanh lát gạch vuông mở cửa gỗ bức bàn chân quay. Toà Hậu cung mới được trùng tu năm 2018 bằng nguồn vốn nhà nước. Công trình chào mừng kỷ niệm 10 năm vinh danh dân ca quan họ Bắc Ninh được UNESCO công nhận là di sản văn hoá phi vật thể của nhân loại.
Đền Vua Bà là nơi duy nhất trong 49 làng Quan họ gốc của Kinh Bắc xưa thờ vị Thủy tổ Quan họ, người sản sinh làn điệu Quan họ và là người khai dân lập ấp dạy dân làm ăn, trống lúa, trồng dâu, nuôi tằm, ươm tơ, dệt vải… nghề này ngày nay vẫn còn được duy trì và phát triển thành nghề truyền thống của làng Viêm Xá. Di tích đền Vua bà là cứ liệu quan trọng để nghiên cứu về lịch sử hình thành phát triển của một di sản văn hóa của quê hương đất nước. Trải thời gian, di tích còn lưu giữ được nhiều cổ vật như: Thần tích, sắc phong, sấu đá, cây hương đá có niên đại thời Lê Nguyễn giúp chúng ta nghiên cứu về lịch sử quê hương, công lao của đức Vua Bà, và những nét sinh hoạt văn hóa dân ca quan họ cổ xứ Kinh Bắc.
Di tích là nơi diễn ra nhiều hoạt động văn hóa gắn với người vùng Quan họ. Vào dịp 6 tháng 2 âm lịch hàng năm nhân dân địa phương lại mở hội. Sự hội đền có ý nghĩa thiêng liêng, là dịp để thể hiện sự tôn kính, lòng nhớ ơn của dân làng đối với đức Vua Bà -Thủy tổ dân ca Quan họ Bắc Ninh và cũng là thời điểm để bà con tụ họp sau những ngày lao động vất vả, thể hiện tình đoàn kết, cầu cho mưa thuận, gió hòa, một năm làm ăn phát đạt, cấy trồng tốt tươi. Lễ hội được nhân dân làng Diềm truyền nối qua biết bao thế hệ, hòa cùng dòng chảy thời gian để trở thành nhu cầu không thể thiếu trong đời sống tinh thần của người dân trong vùng.
Tái hiện sự tích Vua Bà phát lệnh mở hội xuân (Nguồn: baobacninhtv.vn)
Hiện nay, di tích có quy mô bề thế, khang trang tố hảo, bố cục gọn gàng chặt chẽ, hài hoà với môi trường thiên nhiên xung quanh, công trình của di tích được làm bằng các chất liệu truyền thống, bền vững mang đậm nét cổ truyền. Đền Vua Bà cùng với Đình Diềm, Đền Cùng giếng ngọc và Nhà hát Dân ca Quan họ Bắc Ninh tạo thành một quần thể di tích có giá trị về văn hóa du lịch, là điểm đón khách trong và ngoài nước mỗi khi về tham quan Bắc Ninh.Về tham quan khu di tích nơi đây, du khách vừa được nghe những làn điệu quan họ Bắc Ninh mượt mà đằm thắm, vừa được thưởng thức đặc sản là món bánh Khúc. Bánh Khúc thôn Viêm Xá mang trong mình mùi thơm nồng của xôi, vị bùi bùi của đậu xanh, mùi vị đặc trưng của rau Khúc. Những ai đã đến thôn Viêm Xá nghe Quan họ và ăn bánh khúc một lần hẳn không thể quên được món quà quê mộc mạc, đượm tình này. Với những giá trị văn hóa, lịch sử vô cùng đặc săc, di tích đã được xếp hạng di tích lịch sử cấp Quốc gia, QĐ số 3211- QĐ/BT ngày 12/12/1994.
Nguồn:svhttdl2.bacninh.gov.vn
